تور شفق قطبی ۱۴۰۴ مورمانسک روسیه 2026

سفر اقتصادی به شمالگان با قطار سیبری

مشاهده جزئیات

ولی ما تو قطار سیبری نگاه متفاوتی به داستان داریم. اتفاقا که سعی میکنیم مسیر مسکو به سنت پترزبورگ رو آروم تر و آروم تر طی بکنیم. چشم و هوش و حواسمون دنبال این هست که کجا میتونیم تجربه عمیق تری از روسیه داشته باشیم. درست همونجا هست که یه جاده فرعی به سمت اوستاشکوف برای ما چشمک میزنه. اگه دوست دارید این مقاله رو تا انتها بخونید تا در جریان تجربه ما تو این شهر بشید.

شروع حرکت از مسکو

صبح زود خودمون رو به ایستگاه قطار لنینگرادسکی میرسونیم. درست همونجایی که همه در حال سوار شدن به قطار تندروی سنت پترزبورگ هستن، ما رو سکوی کناری سوار یه قطار دیگه میشیم که قراره تو شهرهای بیشتری توقف بکنه. احتمالا تو این قطار به جای توریست های خارجی، مردم محلی هستن که قراره صبح زود خودشون رو به یکی از شهرهای اطراف مسکو برسونن. ما هم کنارشون روی صندلی میشینیم تا به شهر بولگویه برسیم. یه شهر زیبا کنار دریاچه سلیگر. جایی که قراره سوار قطاری به همین نام بشیم: قطار تاریخی سلیگر!

قطار سلیگر و سفر زمان در روسیه

یه اجحاف بزرگ به حساب میاد اگه قطار سلیگر رو فقط یک وسلیه حمل و نقل عمومی به حساب بیاریم. حدود یک قرن پیش زائرین شهر اوستاشکوف مجبور بودن با سختی فراوان و از طریق مسیر دریایی اعمال مذهبی شون رو به جا بیارن. به همین دلیل این قطار در مسیری نه چندان طولانی ولی حیاتی احداث شد. از اون روز افراد بسیار زیادی از سراسر روسیه و به راحتی خودشون رو به این قطب مذهبی میرسوندن.

به مرور زمان نه فقط زیارت اوستاشکوف برای مردم روسیه راحت تر شد، بلکه حیات و سرزندگی، اقتصاد و پویایی و درامد به این شهر سرازیر شد. تمام این اتفاق ها زمانی رخ میداد که ضرباهنگ یکسان و تکرار شونده لوکوموتیو بخار در شهر شنیده میشد. برای دهه ها بوی سوختن ذغال سنگ برای مردم شهر به معنای گرمای زندگی در شهر بود. ترکیب بخار آب و دود لوکوموتیو که قبل از خود قطار از پشت کوه ها دیده میشد، برای مردم شهر خبرهای خوبی به همراه داشت. از اون زمان تا به الان تغییرات مهمی تو زندگی مردم روسیه و سراسر دنیا رخ داده. ولی انگار که مردم اوستاشکوف به قدری سرخوش بودن که تو همون حال و هوا باقی موندن.

به سفر خودمون برگردیم. قرار هست فقط 2 روز از تور شفق قطبی امسال رو به این مسیر اختصاص بدیم. ولی به طور شگفت انگیزی قرار تو سال 2026 لوکوموتیو بخار، بوی ذغال سنگ، بلیط های کاغذی قدیمی و یونیفورم های یک صدساله متصدی های قطار رو از نزدیک ببینیم. اینجا یه موزه زنده نیست. اینجا بخشی از دوران طلایی تاریخ روسیه هست که ترجیح داده زمان رو متوقف بکنه. درنهایت بعد از حدود 3 ساعت طی کردن مسیر با این قطار تاریخی، خودمون رو به شهر تاریخ روسیه میرسونیم. از اینجا هست که به مدت دو روز و یک شب تجربه متفاوتی خواهیم داشت.

اوستاشکوف منتظر ما

شاید اگه تو فصل تابستان به اوستاشکوف سفر کنیم، تصویری متفاوت از این شهر میدیدیم. تابستان ها این شهر یک مقصد گردشگری جذاب برای مردم مسکو و سنت پترزبورگ به حساب میاد. و البته خوش مسیر بودن این شهر هم باعث محبوبیت اون میشه. ولی زمستان داستان متفاوتی داره. خبری از سیل توریست های روسی نیست. اونجاست که شما به عنوان چند ایرانی دقیقا تو دل بافت تاریخی و زندگی واقعی این شهر هستید. ترکیبی از سرمای زمستانی، سکوت و آرامش و معماری منحصر به فرد روسی کافیه تا شما رو شیفته این شهر بکنه.

صومعه نیلوف

مستقیم باید رفت به جایی که همه برای قرن ها به سمتش میرفتن. صومعه نیلوف داخل یه جزیره کوچک قرار گرفته. گنبدهای پیازی طلایی صومعه از دور و تو پس زمینه برفی خودنمایی میکنه. البته توصیه میکنیم از قبل کمی درباره معماری کلیساهای ارتودوکس مطالعه کنید. اینجا فرصت دارید از برج ناقوص بالا برید و منظره 360 درجه بی نظیری از نزدیک ببینید. یادتون نره به دلیل خلوت بودن و قوانین نه چندان سخت گیرانه شما میتونید به بخش هایی از صومعه برید که تو شهرهای دیگه اصلا اجازه این کار رو ندارید.

پرسه زنی در شهر

بااینکه این مورد رو آخر از همه نوشتیم، ولی اینجا جایی هست که قراره بیش از همه جا شگفت زده بشیم. برای ما که سالها به گوشه و کنار روسیه سفر کردیم، هنوز این کوچه ها ما رو غافلگیر میکنن. چه برسه به شما آدم های شجاعی که تصمیم گرفتید برای اولین بار تو زمستان به روسیه سفر کنید.

اگه اهل کشف ساختمان های متروکه باشید، تعداد بسیار زیادی ساختمان متروکه با کیفیت نسبتا خوبی تو این شهر دیده میشه. به غیر از اون تک تک رستوران های محلی، سوپرمارکت و داروخانه و لباس فروشی هست که کلی جزئیات جذاب از زندگی مردم روسیه دارن. طبیعتا که مردم این شهر از دیدن چند توریست ایرانی شگفت زده میشن ولی آماده این باشید که یه مرتبه فروشنده تاجیک داخل سوپرمارکت یا راننده تاکسی ازبک از دیدن یه هم زبون ایرانی خوشحال بشه و شروع کنه با شما فارسی یا ترکی صحبت بکنه.

اقامت در هتل های اوستاشکوف

این شهر تعداد زیادی هتل، رستوران و خدمات گردشگری نداره. به همین دلیل ما تو فصل خلوت به این شهر سفر میکنیم. چندتا هتل محلی با امکانات کافی و کیفیت قابل قبولی تو این شهر وجود داره. البته که کسی تو این هتل ها به زبان انگلیسی مسلط نیست. ولی خوب با همراهی ساشا به عنوان راهنما مشکلی از این بابت نداریم.

هتل های ما تو این شهر همگی تو مرکز شهر قرار گرفتن. این یعنی هر ساعتی از شبانه روز که دوست داشتید میتونیم یه پیاده روی سبک تو این شهر داشته باشیم. به بهانه خرید از سوپرمارکت یا رفتن به رستوران میتونیم آماده لذت بردن از شهر و کوچه پس کوچه های اون باشیم.

توصیه های کلی درباره این سفر

اگه علاقه داشته باشید از اوستاشکوف بازدید کنید باید چند نکته مهم رو بهتون یاداوری کنم:

• بازدید از این شهر تو یه برنامه 2 روزه با یک شب اقامت انجام میشه.
• قطار بخار شهر فقط روزهای شنبه و یکشنبه کار میکنه.
• شروع سفر از مسکو و صبح خیلی زود انجام میشه.
• پایان سفر هم میتونه شهر مسکو یا سنت پترزبورگ باشه. پس اگه قصد طی کردن مسیر مسکو به سنت پترزبورگ هستید، این میتونه گزینه خوبی باشه.

درنهایت اینکه اگه تو فصل پاییز و زمستون به روسیه سفر میکنید، ما میتونیم یه برنامه بازدید اختصاصی از شهر اوستاسکوف برای شما اجرا کنیم. فقط کافیه با ما تماس بگیرید.

نوشته اوستاشکوف | شهر تاریخی روسیه در مسیر مسکو به سنت پترزبورگ اولین بار در گروه گردشگری قطار سیبری. پدیدار شد.

تصور کن یه شب سرد پاییزی توی سن‌پترزبورگ. خیابون‌ها تاریکن، برف نم‌نم می‌باره و شهر تو سکوتی سنگین فرو رفته. مردم از چند روز قبل حس کردن قراره اتفاق بزرگی بیفته.
ساعت نزدیک نیمه‌شبه که صدای توپ کشتی اورورا توی رود نِوا می‌پیچه. یه شلیک نمادین، ولی همون یه صدا مثل زنگ بیدارباش تاریخ عمل می‌کنه. سربازای بلشویک با پرچم‌های سرخ به سمت کاخ زمستانی می‌رن. ساختمونی که سال‌ها نماد قدرت تزارها بوده، حالا داره جلوی چشم مردم سقوط می‌کنه.

اون روزا روسیه جوش می‌زد. شهرها پر از صف نون بود و هر کی یه چیزی می‌گفت. ایوانِ نانوا هر صبح با دستای پر از آردش غر می‌زد که «تزار فقط دنبال جشنای درباریه. ما مردم عادی داریم له می‌شیم.» تو همون صف، آنا، دانشجوی پرشور، جزوه‌های ممنوعه‌ای رو که یواشکی از یکی از گروه‌های زیرزمینی گرفته بود، لای کتاب درسی قایم می‌کرد. با صدای پایین اما پر از هیجان می‌گفت: «ببینین، لنین میگه ما می‌تونیم یه دنیای جدید بسازیم. نون همه باید یکی باشه، نه اینکه کاخ زمستون پر از طلا باشه و ما تو خیابون گرسنه بمونیم.»

یه گوشه دیگه شهر، سربازای برگشته از جبهه، با لباس‌های پاره و زخم‌های تازه، دور هم می‌نشستن. یکی‌شون، پیرمردی با پای لنگ، همیشه می‌گفت: «ما جونمون رو دادیم برای امپراتور، اما هیچ‌چی عوض نشد. حتی یه لقمه نون خشک هم نداریم. پس این جنگ برای کی بود؟»

همه این صداها کم‌کم با هم قاطی می‌شدن و تو خیابون‌ها تبدیل به خشم می‌شدن.
و اون وسط، توی زیرزمین‌های تاریک پترزبورگ، لنین و رفقاش – مثل تروتسکی – داشتن نقشه می‌کشیدن. شعارشون ساده بود و مستقیم می‌رفت تو دل مردم: نان، صلح، آزادی.

شب سردیه. مه نشسته روی رود نِوا. همه‌جا سکوت سنگینی هست، جز زمزمه‌هایی که از گوشه‌وکنار شهر میاد.

ایوان نانوا، همون‌طور که آرد هنوز به شونه‌هاش چسبیده، کنار صف انقلابی‌ها وایساده. تو دلش ترس هست، اما صدای شلیک توپ کشتی اِئورورا که مثل رعد از دل رودخونه می‌پیچه، بهش شجاعت می‌ده. دستشو مشت می‌کنه و میگه: «وقتشه! کاخ باید مال مردم باشه.»

آنا، دانشجو، با چشم‌هایی که برق می‌زنه، جزوه‌های لنین رو تو جیبش فشار می‌ده و با صدای هیجان‌زده می‌گه: «این صدای تولد یه روسیه جدیده! اگه امشب کاخ زمستون سقوط کنه، همه‌چیز عوض می‌شه.»

پیرمرد سرباز لنگان‌لنگان جلو میاد، تفنگ زنگ‌زده‌ای که از جبهه نگه داشته رو به دست گرفته. با صدای گرفته می‌گه: «من عمری رو به خاطر تزار از دست دادم. حالا وقتشه که یه بار، یه بار برای زن و بچه‌هام بجنگم.»

در همون لحظه، جمعیت به سمت کاخ زمستون حرکت می‌کنه. شیشه‌ها می‌لرزن. دروازه‌ها با فشار انقلابی‌ها می‌شکنن. سربازای نگهبان که خسته و گرسنه‌ان، یکی‌یکی اسلحه‌هاشونو می‌ندازن و فرار می‌کنن.

ایوان خودش رو وسط سالن بزرگ کاخ می‌بینه، جایی که سقفش پر از نقاشی‌های طلاییه و چلچراغ‌های غول‌پیکر هنوز روشنن. تو دلش می‌لرزه: «ما همیشه پشت در این کاخ بودیم… حالا خودمون اینجاییم.»

آنا روی پله‌های مرمر می‌ایسته و صدای شعار مردم رو بلندتر می‌کنه: «نان! صلح! آزادی!»
صدایی که بین دیوارهای پرزرق‌وبرق کاخ می‌پیچه و انگار تاریخ رو به دو نیم می‌کنه.

لنین و تروتسکی کمی بعد وارد می‌شن، با اون نگاه‌های جدی و پر از نقشه. یکی از انقلابی‌ها با لبخند خسته‌ای می‌گه: «رفیق لنین، کاخ سقوط کرد.»
لنین کوتاه جواب می‌ده: «نه… تازه روسیه بلند شد.»

اون شب، سنت‌پترزبورگ شاهد لحظه‌ای بود که دنیا رو تغییر داد. مردمی که نون نداشتن بخورن، حالا امید داشتن که سرنوشتشون رو خودشون بنویسن.

انقلاب اکتبر در یک نگاه

چی شد؟

در شب ۶ نوامبر ۱۹۱۷ (۲۵ اکتبر به تقویم قدیم روسیه)، بلشویک‌ها به رهبری ولادیمیر لنین و همراهی شخصیت‌هایی مثل لئون تروتسکی کاخ زمستانی در پتروگراد (سنت‌پترزبورگ امروز) رو تصرف کردن. این لحظه، نقطه آغاز انقلاب اکتبر و پایان حکومت موقت کرنسکی بود.

چرا مهمه؟

این رویداد سرآغاز ایجاد اتحاد جماهیر شوروی شد، یعنی همون کشوری که تقریباً کل قرن بیستم نقشش تو سیاست و جنگ‌های جهانی رو هیچ‌کس نمی‌تونه نادیده بگیره. شعار اصلی انقلابی‌ها هم خیلی ساده بود: نان، صلح، آزادی.

مردم چرا پشت انقلاب بودن؟

بعد از سال‌ها جنگ، فقر، و نارضایتی از حکومت تزارها، مردم به امید تغییر دور بلشویک‌ها جمع شدن. خیلی‌ها فکر می‌کردن این انقلاب یعنی پایان قحطی، آزادی برای کارگر و دهقان، و عدالت اجتماعی.

کجا اتفاق افتاد؟

مرکز این اتفاق کاخ زمستانی در میدان پالاس سنت‌پترزبورگ بود. همون جایی که الان توریست‌ها می‌رن تا موزه آرمیتاژ رو ببینن.

نتیجه فوری چی شد؟

با سقوط کاخ زمستانی، قدرت دست بلشویک‌ها افتاد. اونا حکومت موقت رو کنار زدن و اعلام کردن که دولت جدید از طرف کارگرها و دهقان‌هاست. از همین‌جا بود که دنیا کم‌کم وارد دوران شوروی شد.

انقلاب اکتبر و تأثیرش تو تاریخ روسیه

انقلاب اکتبر ۱۹۱۷ فقط یه تغییر قدرت نبود؛ یه نقطه عطف بزرگ تو تاریخ روسیه و حتی جهان بود.

نقد مثبت:

• مردم ساده بالاخره امید داشتن که نون، صلح و آزادی داشته باشن.
• بلشویک‌ها سیستم جدیدی راه انداختن که برابری اجتماعی و کارگری رو به رسمیت می‌شناخت.
• ایده‌های انقلاب باعث شد علم، صنعت و آموزش تو شوروی رشد کنه و زن‌ها هم فرصت بیشتری برای حضور تو جامعه پیدا کنن.

نقد منفی:

• حکومت جدید خیلی زود کنترل شدیدی روی جامعه گرفت و آزادی‌های فردی محدود شد.
• هزاران نفر به دلیل مخالفت با بلشویک‌ها زندانی یا تبعید شدن.
• اقتصاد و زندگی روزمره مردم در بعضی مناطق سال‌ها با مشکلات جدی مواجه بود.

جاذبه‌های گردشگری انقلاب اکتبر در سن‌پترزبورگ و مسکو

اگه یه روز به سن‌پترزبورگ سفر کنین، قدم زدن تو خیابون‌هایی که صد سال پیش ایوان و آنا روی سنگفرش‌هاشون حرکت می‌کردن، یه حس خاص به آدم می‌ده.

کاخ زمستانی و موزه آرمیتاژ:

همون ساختمونی که تو شب ۶ نوامبر ۱۹۱۷ سقوط کرد، امروز یکی از بزرگ‌ترین موزه‌های دنیاست. می‌تونین روی همون پله‌ها وایسین که آنا با شور و حرارت شعار می‌داد، یا تو سالن‌های باشکوه قدم بزنین که ایوان وقتی واردش شد، حس کرد تاریخ دست مردم افتاده. هنرهای کلاسیک و نقاشی‌های ناب تو کنار تاریخ انقلاب، تجربه‌ای دوگانه و بی‌نظیر ایجاد می‌کنن.

کشتی جنگی اورورا:

این کشتی نمادین هنوز تو رود نِوا لنگر انداخته و می‌تونین ازش بازدید کنین. شنیدن داستان شلیک نمادینش که آغازگر انقلاب بود، آدم رو مستقیم می‌بره وسط اون شب پرشور. راهنماها حتی جزئیات زندگی سربازان و انقلابی‌ها رو تعریف می‌کنن، انگار ایوان و پیرمرد سرباز دوباره کنار شما وایسادن.

موزه انقلاب روسیه:

یه جای دیگه که حتما باید دید، موزه انقلاب روسیه تو سن‌پترزبورگ و بخش‌هایی تو مسکو هست. عکس‌ها، سندها و اشیای تاریخی، داستان انقلاب اکتبر رو زنده می‌کنن و خیلی جذابه برای کسایی که هم تاریخ دوست دارن و هم عکاسی و تجربه مستقیم.

بازدید از این مکان‌ها، فقط دیدن ساختمان یا اشیا نیست؛ یه جور سفر تو زمانه. آدم می‌تونه حس کنه مردم اون زمان چه امید و آرزوهایی داشتن، چه خطراتی رو به جون خریدن و چطور انقلاب زندگی‌ها رو تغییر داد.

آثار فرهنگی انقلاب که هنوز دیده می‌شن

انقلاب اکتبر نه فقط سیاست و اقتصاد، که هنر و فرهنگ روسیه و حتی سراسر اتحاد جماهیر شوروی رو شکل داد. یکی از جذاب‌ترین نمونه‌ها، پوستر معروف مایاکوفسکیه که یه زن با شور و حرارت داد می‌زنه و شعار انقلابی رو بلند می‌کنه. وقتی این پوستر رو می‌بینی، حس می‌کنی خودت تو همون خیابون‌های پرشور سال ۱۹۱۷ وایسادی و شعارها رو می‌شنوی.

بعد، یه سری مجسمه‌های معروف هستن که هنوزم تو شهرها می‌تونین ببینین، مثل مجسمه مرد کارگر و زن کولخوز که نماد اتحاد کارگر و دهقان بود. این مجسمه‌ها نه فقط تو مسکو و سن‌پترزبورگ، بلکه تو خیلی از شهرهای کشورهای دیگه شوروی هم ساخته شدن و هنوز ردپاشون باقیه.

حتی دیوارنگاری‌های موزاییکی که داستان انقلاب و زندگی کارگری رو روایت می‌کنن، یه جور هنر حکومتی بودن که تو مدارس، ایستگاه‌های مترو و ساختمان‌های عمومی نصب شدن. امروز بازدید ازشون، حس می‌ده که این پیام‌ها و ایده‌ها هنوز تو شهرها زنده هستن.

ترکیب آثار چاپی مثل پوسترهای مایاکوفسکی، مجسمه‌ها و دیوارنگاری‌ها، یه تجربه کامل می‌ده از همون حال و هوای تاریخی انقلاب، که می‌شه تو سفر روسیه لمسش کرد و با هنر و فرهنگ اون دوران ارتباط برقرار کرد.

جمع‌بندی و دعوت به سفر

انقلاب اکتبر ۱۹۱۷، فقط یه رویداد سیاسی نبود؛ یه تجربه تاریخی بود که هنوز ردش تو خیابون‌ها، موزه‌ها، مجسمه‌ها و حتی دیوارنگاری‌های موزاییکی روسیه دیده می‌شه. قدم زدن تو سن‌پترزبورگ و دیدن کاخ زمستانی، کشتی اورورا و موزه انقلاب روسیه، یعنی قدم زدن وسط تاریخ و حس کردن شور و هیجان مردم اون زمان.

آثار هنری مثل پوسترهای مایاکوفسکی، مجسمه مرد کارگر و زن کولخوز، و دیوارنگاری‌های موزاییکی، نه فقط هنر رو نشون می‌دن، بلکه داستان مردم و امیدهاشون برای نان، صلح و آزادی رو روایت می‌کنن. وقتی این‌ها رو می‌بینی، انگار ایوان، آنا و پیرمرد سرباز دوباره کنارته و لحظات پرشور انقلاب برات زنده می‌شه.

پس اگه برنامه سفر به روسیه دارین، حتما این مکان‌ها رو تو لیست بذارین. ترکیبی از تاریخ، هنر و فرهنگ، تجربه‌ای می‌ده که هم سرگرم‌کننده‌ست و هم یادآور یه بخش مهم از تاریخ قرن بیستم. این سفر نه فقط دیدن جاذبه‌های شهر، بلکه تجربه‌ی حس زندگی و شور مردمیه که قرن‌ها پیش برای آینده‌شون جنگیدن و امیدوار بودن.

نوشته انقلاب اکتبر ۱۹۱۷ | قدم زدن وسط تاریخ روسیه اولین بار در گروه گردشگری قطار سیبری. پدیدار شد.

اون لحظه، تقریباً هیچ‌چیز از نقاشی روس نمی‌دونستم. فقط اسم چندتا از نقاش‌های خیلی معروف در خاطرم بود. اما اون روز این موزه برام مثل یک شوک عمیق بود، و یک نقطه عطف. جایی که من رو غرق کرد در رنگ‌ها، در جزئیات، در تکنیک‌ها، در برخورد اول؛ و در دور بعد، در رنج‌ها، جسارت‌ها و داستان‌های نقاشان دوره‌گرد و پیشروی روسی.

وقتی به «مسیح در بیابان» اثر ایوان کرامسکوی رسیدم، میخکوب شدم. اون صورت خسته، اون نگاه سنگین، هنوز توی ذهنم مونده. تاش‌های بی‌امان و پرانرژی ولنتین سِروف ضربان قلبم رو تند کرد. در سالن آثار ایوان شی‌شکین، حس کردم مثل آدمی معمولی وسط یک جنگلم، درخت‌ها نفس می‌کشیدن، زمین بوی بارون می‌داد… خدای من، این همه دقت و وسواس در پرداخت طبیعت چطور ممکنه؟

خوشبختانه یا شاید هم بدبختانه، سالن کارهای ایلیا رِپین در دست تعمیر بود، چون بعید می‌دونم تحمل دیدن اون‌ها رو همون موقع داشتم.

هنوز، با گذشت چند سال، خاطره اون روز در گالری ترتیاکوف با منه. مثل موج‌های نورانی در نقاشی‌های دریای ایوان آیوازوفسکی که انگار واقعاً نور روی آب می‌لرزید. مثل چشم‌های خیره لئو تولستوی در پرتره‌ها. مثل چهره محزون یک‌مرد خسته روس به نام «مسیح» در تاریکی، در آثار کرامسکوی. و مثل پیکره‌های هیولایی و تیره‌فکر در آثار میخائیل وروبل که انگار مدام می‌پرسن: ما کی هستیم؟ کجا می‌ریم؟

توی نگاه وروبل، آینده‌ای تاریک و مبهم حس می‌شه. (درست پیش از انقلاب بزرگ اکتبر) وروبل یک زبان بصری تمام‌عیار روسی که گاهی شبیه پیش‌درآمدی برای کوبیسم قرن بیستم به نظر می‌رسه، ارایه داده. با موزاییک‌های رنگی و بلوک‌وار هنر فولکلور روسیه.

در یکی از سالن‌ها، با دیدن شمایل‌های درخشان و براق – از ایوان مخوف گرفته تا کنستانتین کبیر و مسیح سوار بر اسب – مات و مبهوت مونده بودم. عظمت این سنت شمایل‌نگاری روسی، اون فرم‌های منحصر به فرد و ایستاده، برام پرسشی بزرگ ساخت: واقعاً نقاشی چیه؟ و نقاش، چه خاطراتی رو ثبت و جاودانه می‌ کنه؟

بعدتر که بیشتر درباره موزه خوندم، فهمیدم که پاول ترتیاکوف، این تاجر و بانکدار روس، چقدر حامی نقاش‌ها و خانواده‌هاشون بوده و وقتی فهمیدم که ایزاک لِویتان با فروش اولین نقاشیش به ترتیاکوف تونسته برای اولین‌بار خونه‌ای اجاره کنه و پناهی برای خودش داشته باشه، هرچه بیشتر نسبت به این نام و این موزه ارادت پیدا کردم.

از این به بعد گالری ترتیاکوف به یکی از اصلی ترین مقاصد ما در برنامه های سفر به روسیه تبدیل شده. اگه شما هم قصد دارید فرصت چنین تجربه ای رو به خودتون بدید، تیرماه 1404 میتونید تو برنامه تور هنرمندان روسیه شرکت کنید.

نوشته گالری ترتیاکوف در اولین بازدید اولین بار در گروه گردشگری قطار سیبری. پدیدار شد.

زمستان ۱۸۳۷، حوالی سن‌پترزبورگ، مه غلیظی خیابان‌های اطراف رودخانه‌ی سیاه را بلعیده بود. سکوت سنگین و بی‌صدا، با صدای شلیک یک گلوله دریده شد. مردی خم شد، زانو زد، بعد بر زمین افتاد. الکساندر سرگئی‌یویچ پوشکین (شاعر بزرگ روسیه) در یک دوئل زخمی شده بود. اما هنوز نفس می‌کشید.

روایت اول – از زبان پوشکین

هنوز صدای قدم‌ها در برف را می‌شنوم. دستم یخ کرده است، دلم تند می‌زند. من ایستاده‌ام، روبه‌روی او. نمی‌دانم چطور شد که همه‌چیز به اینجا رسید، اما الآن تنها چیزی که حس می‌کنم، سرما و سوزش گلوله‌ای است که لحظاتی دیگر وارد بدنم خواهد شد.

زخمی شدم. ضربه‌ای محکم به سینه‌ام خورد، خون در گردنم جمع شد. دیدم که به سمت زمین می‌روم. هیچ چیز واضح نبود جز یک درد عمیق که در هر نفس جدیدی که می‌کشیدم، بیشتر از قبل به وجودم نفوذ می‌کرد.

فقط به این فکر می‌کنم که چرا باید اینطور تمام می‌شد. این دوئل، این مرد، این شایعات… همه چیز در ذهنم مثل یک فیلم معلق است، بی‌جواب و ناگهانی.

دست‌هایم به سختی به هم چسبیده‌اند. نگاهش را دیدم. او ایستاده بود، هنوز به چشم‌هایم نگاه می‌کرد. نمی‌دانم چرا اینجا هستم، اما حالا که در آستانه‌ی مرگ ایستاده‌ام، فقط به یک چیز فکر می‌کنم: این لحظه، این سرنوشت، این پایان در راه است.

روایت دوم – از نگاه هکرن

«همه‌چیز باید آبرومندانه پیش برود. دربار، مردم، حتی خود تزار نباید چیزی بفهمند.»

پوشکین… مردی با دهان تیز و قلمی تند. زیاد حرف می‌زد، زیاد می‌نوشت. همیشه فکر می‌کرد دنیا باید به حرف‌هایش گوش دهد، انگار همه چیز در اطراف او می‌چرخد.

اما من سیاست‌مدارم. آدمی که می‌داند بعضی‌وقت‌ها برای حفظ سکوت، باید صدا ایجاد کرد.

ژرژ را به روسیه آوردم، برای ساختن آینده‌اش. نه برای اینکه اسیر بازی‌های عاشقانه شود. ولی دخترک (ناتالیا) زیبایی‌اش کاری می‌کرد که هیچ مرد جوانی از کنارش عبور نکند و بی‌تفاوت بماند. بازی‌ای شروع شد، بی‌آنکه بخواهم.

اما وقتی آن نامه لعنتی رسید (آن نامه بی‌امضا که پوشکین را “رییس انجمن شوهران شاخدار” خطاب کرده بود—می‌دانستم دیگر پای عقب‌نشینی در میان نیست. هر چه بود، باید تمام می‌شد. یا حیثیت ژرژ از بین می‌رفت یا خون پوشکین ریخته می‌شد.

دوئل؟ دوئل ممنوع است؟ بله. اما در روسیه، افتخار از قانون قوی‌تر است. من فقط کمی جهت دادم، باقی‌اش را خودش انجام داد.

الان همه نگران‌اند. همه می‌گویند چرا اینطور شد. اما من؟ من فقط آرام نشسته‌ام، مثل همیشه. گاهی در سیاست، خون ریختن تنها راه حفظ نظم است.

روایت سوم – از نگاه ناتالیا

«گفت: به من خیانت کرده‌ای؟ من فقط نگاهش کردم. نمی‌دانستم کدام جواب، دردناک‌تر است.»

نامه را روی میز انداخت. چشمانش قرمز بود. نه از گریه، از خشم. همان‌طور که همیشه بود وقتی چیزی در دلش می‌جوشید. پرسید: «این یعنی چی؟»

خواندمش. چند خط طنز توهین‌آمیز، با نیشی در جان کلمات: «پوشکین، رییس افتخاری شوهران شاخدار…» دستانم لرزید. نه از شرم، از ترس. یا شاید هم از این‌که واقعاً نمی‌دانستم چه بگویم.

ژرژ…؟ من…؟ من با او فقط در مهمانی‌ها حرف زدم. خندیدم. بله، گاهی بیشتر از حد معمول. شاید چون شوهرم در آن لحظه با کسی در گوشه‌ی دیگر مشغول بحث سیاسی بود و من… من فقط می‌خواستم دیده شوم. زیبا باشم. زنده باشم.

آیا این خیانت است؟ آیا باید به خاطر لبخندم، مردی بمیرد؟

گاهی فکر می‌کنم شاید این بازی را ژرژ شروع کرد. گاهی فکر می‌کنم شاید اصلاً من شروعش کردم. نمی‌دانم. همه چیز در ذهنم تار و محو است. انگار که خاطراتم هم نمی‌خواهند اعتراف کنند.

ولی یک چیز را مطمئنم: من هرگز نخواستم کسی بمیرد. نه شوهرم. نه ژرژ. نه غرور روسیه.

روایت چهارم – از نگاه ژرژ دانتس

«من هیچ‌وقت نمی‌خواستم این ماجرا تا دوئل کشیده شود. ولی وقتی بازی شروع شد، دیگر راهی برای خروج نمانده بود.»

ناتالیا… زن زیبایی بود. از آن نوع زیبایی‌هایی که وقتی وارد اتاق می‌شود، همه چیز برای لحظه‌ای خاموش می‌شود. من؟ من فقط یک افسر بودم، مهمان خاک روسیه، فرانسویِ بی‌ریشه.

در ابتدا فقط بازی بود. لبخندی، نگاهی، حرفی. می‌دانستم که شوهرش مرا زیر نظر دارد. می‌دانستم که تزار او را تحمل می‌کند اما چندان دوستش ندارد.

هکرن گفت باید مراقب باشم. اما خود او بیشتر از همه مرا هل داد. تشویقم کرد. گفت: «اگر کسی باید در این شهر دیده شود، تویی.» نمی‌دانم چرا گوش دادم. شاید چون جوان بودم. شاید چون جاه‌طلب.

آن نامه؟ من ننوشتمش. دست‌کم نه مستقیم. اما چیزی در من هست که نمی‌تواند به‌طور کامل انکارش کند. انگار که روح ماجرا از من برخاسته بود، حتی اگر کلمات از قلم من نبودند.

وقتی پوشکین دعوت به دوئل داد، قلبم آرام ماند. برای اولین بار، فهمیدم که کلمات بازی نیستند. هر حرفی بهایی دارد.

او شلیک اول را زد. گلوله‌اش به من برخورد کرد، اما فقط خراش برداشت. نوبت من که شد… انگشتم روی ماشه لرزید.

اما شلیک کردم. و بعد، دیگر سکوت.

روایت پنجم – از نگاه تزار نیکلای اول

«من قانون را نوشتم. من گفتم: دیگر دوئل نه. و حالا باید در مقابل جسد شاعرم، از نظم دفاع کنم. اما نظم پوشکین را نکشت.»

از پنجره به بیرون نگاه می‌کنم. سن‌پترزبورگ سرد است، همیشه سرد. اما امشب، درونم سردتر است.

گفتند زخمی شده. دوئل. باز هم دوئل. با یک افسر جوان، فرانسوی، مهمان کشور من. و حالا، پزشک‌ها می‌گویند امیدی نیست.

چه باید بکنم؟ دستور دادم دوئل‌ها ممنوع شوند. به افسرانم، به دیوان‌سالارانم، به خودم. اما وقتی پای افتخار وسط باشد هیچ‌کس به قانون گوش نمی‌دهد.

پوشکین… مردی با زبانی تیزتر از شمشیر. گاهی از او دلگیر می‌شدم، گاهی از نوشته‌هایش خشمگین. اما هرگز نمی‌خواستم چنین بمیرد.

شاید اگر من بودم، و همسرم را متهم می‌کردند، و نامه‌ای بی‌نام، و نیش‌دار، به دستم می‌رسید… من هم تفنگ را برمی‌داشتم. حتی اگر تزار بودم. اما من تزارم. و وظیفه دارم گریه نکنم. حتی اگر شاعر کشورم در بستر مرگ باشد.

در اتاق کوچک بیمارستان نظامی، بوی تند الکل و بخار آب گرم پیچیده. پرده‌ها کشیده شده‌اند. چند پزشک با نگاه‌های سرد و بی‌صدا در گوشه‌ای ایستاده‌اند. پوشکین روی تخت دراز کشیده بود. رنگ‌پریده، عرق‌کرده، چشم‌ها خسته. اما نه شکسته. نه هنوز.

نگاهش کردم. نه مثل یک رعیت، نه مثل یک شاعر. مثل مردی که چیزی برای گفتن ندارد. یا شاید، دیگر نیازی نمی‌بیند چیزی بگوید.

نزدیک‌تر رفتم. دکترها عقب کشیدند. کسی چیزی نگفت. نگاه‌مان به هم افتاد. چند ثانیه. یا چند سال. نمی‌دانم.

لب‌هایش تکان خورد. اما صدایی نیامد. نمی‌دانم “متأسفم” بود یا فقط نفس. نمی‌دانم داشت با من حرف می‌زد یا با خودش.

سرم را خم نکردم. فقط نگاه کردم. و بعد گفتم: «همه‌چیز رسیدگی خواهد شد.» و از اتاق بیرون رفتم. با گامی آهسته‌تر از همیشه.

روایت ششم – از نگاه مردم

«شاعر مُرد. ولی کلماتش نه.»

– «گفتن مرده. دیگه تموم شد.»
– «پوشکین؟! امکان نداره…»
– «نمی‌دونی چه خبره تو خیابون‌ها. همه انگار یه عزیز از دست دادن.»

زنِ نان‌فروش گوشه‌ی میدان، نون نمی‌فروشه. سرش پایینه. یه جوون، کنار دیوارِ مرطوب، شعری زمزمه می‌کنه: «یادم کن، وقتی صدایم در باد گم شد…» صدایی که انگار دیگه از خودش نیست، از شهره.

– «گفتن تیر توی شکمش نشست. دو روز درد کشید.»
– «حقش نبود. شاعر باید با قلم بمیره نه با گلوله.»

کسی اسمی از ژرژ نمی‌بره تو حرف‌هاش. انگار خود شهر تصمیم گرفته اسمش رو فراموش کنه. ولی پوشکین؟ همه جا هست.

– «یادته سر اون خیابون، نزدیک خونه‌ی دوست‌پسر ناتالیا؟ اونجا دوئل کردن. الان مردم گل گذاشتن…»
– «یه بار از کنار اونجا رد شدم. قسم می‌خورم باد بوی جوهر می‌داد.»

پیرزن، تو کلیسا، زیر لب می‌گه:
– «حالا دیگه خدا باید از شعرهای روسی محافظت کنه.»

مردم روسیه گریه می‌کنن. ولی نه فقط برای مرگ. برای چیزی که هنوز زنده‌ست، اما دیگه پاسخ نمی‌ده. برای صدایی که تو کوچه‌ها پیچیده، اما صاحبش خوابیده.

روایت هفتم – آخرین واژه‌ها از زبان پوشکین

«شاید هنوز این شعر ناتموم نمونده باشه…»

نفس کشیدن سخت شده. مثل اینه که دنیا داره آروم‌آروم از توی بدنم بیرون می‌ره. نه با درد. با سکوت. سکوتی که انگار داره جای منو می‌گیره.

چشم‌هام بسته‌ست. ولی ذهنم روشنه. نه تصاویر گذشته. نه ناتالیا. نه دانتس. فقط صداها. صداهایی بی‌نام، بی‌چهره… انگار از دیوارهای این شهر میان. از کف چوبی اتاقم. از یقه‌ی لباسم که هنوز بوی جوهر گرفته.

به یاد میارم روزی رو که اولین بار شعر نوشتم. کلمه‌ها باهام بازی می‌کردن، فرار می‌کردن، بعد برمی‌گشتن. حالا… همونا با من موندن. نه گلوله. نه خون. نه شایعه. فقط کلمه‌ها.

چه کسی می‌گه این پایان منه؟ بدنم شاید تموم شه، ولی صدا… صدا نمی‌میره. من یه عمر با واژه ساختم. شاید اون‌ها حالا منو ساخته باشن.
تو دیوار، تو پنجره‌های بخارگرفته، تو سنگ‌فرش خیس خیابون.

این، مرگه؟ نه. این فقط اون لحظه‌ست که نقطه‌چین شعر، جای نقطه می‌شینه. من هستم. نه در خاطره. نه در موزه. در نفس شهر. و تا وقتی کسی بخونه، من نفس می‌کشم.

روایت پایانی – از آنِ تو، خواننده‌ی ایرانی

وقتی پا به سن‌پترزبورگ گذاشتی، حواست به خیابان‌ها باشد. نه فقط به کلیساها و ستون‌ها و قصرها. دنبال ردی باش از مردی که با افتخار جنگید، با شک نوشت، و با سکوت مرد.

شاید از کنار ساختمانی گذر کنی که دو قرن پیش، نامه‌ای بی‌امضا در آن نوشته شد. شاید اسم خیابانی را ببینی که به گوش آشنا می‌آید. شاید در فرودگاه شریمتوا، کنار تندیسی از مردی با موهای فرفری و چشم‌هایی مصمم، عکس بگیری، بی‌آن‌که بدانی خانه‌اش آن نزدیکی‌هاست.

پوشکین هنوز آنجاست. نه در موزه‌ها، نه در کتاب‌های قطور. در نفس شهر. در نگاه کسانی که تو را در کافه‌های محلی با لبخند می‌پذیرند، بی‌آنکه بدانی چرا.

حالا که داستان را شنیدی، شاید آن خیابان برایت فقط یک خیابان نباشد.

نوشته پوشکین، شاعری که شاخ داشت! اولین بار در گروه گردشگری قطار سیبری. پدیدار شد.

گولاگ رابرای اولین بار الکساندر سولژنیتسین به گوش جهانیان رسوند. کسی که بعد از هشت سال تجربه مرگبار موفق شده بود از اردوگاه های کار اجباری اتحاد جماهیر شوروی فرار بکند. مجموعه خاطرات صدها نفر از زندانیان این اردوگاه ها به صورت کتابی به نامه مجمع الجزایر گولاگ چاپ شد. بعد از این کتاب بود که دنیا با اعماق جنایت های استالین در این اردوگاه ها آشنا شد. البته اصطلاح گولاگ در ابتدا برای توصیف نظام جزایی شوروی ابداع شد. ولی کاربرد اون برای اردوگاه های کار اجباری معنای متفاوتی در ذهن مردم ایجاد کرد.

گولاگ یعنی چی؟

مردم شوروی معمولا از کلمه لاگریا (اردوگاه ها) برای اشاره به سیستم کیفری استفاده می کردن. گلمه گولاگ در واقع به معنای مدیریت ارودوگاه های کار است. «GULag» املای صحیح مخفف Главное управление лагерей (Glavnoye Upravleniye Lagerei؛ «اداره اصلی اردوگاه‌ها»است. 

این ساختار در دهه 1930 به عنوان بخشی از وزارتخانه ای به نام کمیساریای خلق برای امور داخلی یا به طور خلاصه NKVD، ایجاد شد. این برای مردم روسیه برابر با شکل گیری یک کلمه وحشتناک دیگر بود که برای چندین سال نتیجه ای جز مرگ و آوارگی نداشت. با این حال گویا اولین اردوگاه های کار اجباری قبل از شکل گیری گولاگ و این کمیسیاری به وجود آمده بود.

گولاگ چه زمانی و چه مدت کار کرد؟

اولین اردوگاه ها پس از انقلاب 1917 در روسیه پدیدار شد. بلشویک ها تصمیم گرفتند به دنبال خلاصی از شر همه مخالفان بودن و آنها را در یک مکان جمع کردند. “راحت ترین” مکان برای این کار صومعه ها بود. این ساختمان ها که با دیوارهای بزرگ احاطه شده بودند و اتاق های کوچک زیادی داشتند، از نظر فیزیکی برای تبدیل شدن به زندان آماده بودند.

صومعه سولووتسکی جزو اولین صومعه هایی بود که به کمپ تبدیل شد. صومعه ای در مجمع الجزایر سولووتسکی در دریای سفید در شمال روسیه. جایی بسیار دورتر از تمدن که فرار از اون تقریبا غیر ممکن بود. این اردوگاه ها در ابتدا فقط یک زندان بودند و خبری از کار اجباری در آنها نبود.

وقتی که استالین قدرت خودش را در اوایل دهه 1930 تقویت کرد، اصل «اصلاح» مردم از طریق کار را اجرا کرد. به همین خاطر اردوگاه های زندان به اردوگاه های کار اجباری تبدیل شدن. کمی بعد یک کارآفرین سابق – و یک زندانی سابق سولووتسکی – نفتالی فرنکل، سیستمی را برای استفاده مؤثر از زندانیان به عنوان نیروی کار رایگان ارائه کرد که اتفاقا مورد استقبال قرار گرفت. این یعنی گسترش اردوگاه ها و به کار گرفتن زندانی های بیشتر. 

این اردوگاه ها تا زمان مرگ استالین پابرجا ماند. بعد از مرگ استالین عفر گسترده ای صورت گرفت. ولی کماکان بسیاری از مردم تا سال ها در این اردوگاه ها زندگی می کردند.

چند اردوگاه کار اجباری در اتحاد جماهیر شوروی وجود داشت؟

ساختار هیولایی گولاگ در طول تاریخ خود شامل حدود 30000 محل بازداشت بود. وقتی که بنا به هر دلیلی بعضی از آنها تعطیل میشدند، بلافاصله تعدادی در گوشه دیگری از کشور ظاهر می شدند. گره خوردن فعالیت گولاگ ها با ساختار اقتصادی وضعیت آنها را پیچیده کرده بود.

برای مثال، اولین پروژه ساختمانی عظیم که توسط زندانیان گولاگ تکمیل شد، کانال دریای سفید-بالتیک بود. این ساخت و ساز توسط بخش اردوگاه Belomorsko-Baltiysky هدایت شد. بعدها اردوگاه های زیادی در خاور دور ظاهر شدند. اردوگاه های بدنام کولیما مسئول ساخت زیرساخت ها، استخراج سنگ معدن و حتی آزمایش مواد رادیواکتیو خطرناک بودند.

اردوگاه های دیگر به کارهای ساختمانی، چوب بری، ماهیگیری، خیاطی، کشاورزی، کفش سازی و بسیاری از تولیدات دیگر مشغول بودند. اردوگاه ها در طول جنگ جهانی دوم به کار خود ادامه دادند و مسئول پشتیبانی نیروهای ارتش سرخ بودند.

اطلاعات بیشتر در مورد هشت مورد از شیطانی ترین اردوگاه های گولاگ را اینجا بخوانید.

چند نفر به اردوگاه های کار اجباری استالین فرستاده شدند؟

طبق آمار موزه تاریخ گولاگ، از دهه 1920 تا 1950 بیش از 20 میلیون زندانی در اردوگاه ها نگهداری می شدند. در مجموع بیش از 1 میلیون نفر در آنجا جان باختند. بیشترین تعداد زندانیان در سال 1941 بود – حدود 1.5 میلیون نفر.

طبق منابع آماری مختلف، این افراد 10 درصد کل اقتصاد شوروی را تشکیل می دادند. به عنوان مثال، 70 درصد از کل قلع در اتحاد جماهیر شوروی توسط زندانیان گولاگ استخراج می شد. شهرهایی در سیبری و خاور دور مانند ورکوتا، ماگادان، کومسومولسک-آن-آمور در مکان‌های اردوگاه‌های سابق گولاگ توسط زندانیان تأسیس شدند. جایی که پس از آزادی زندانی ها گویا جایی برای برگشت نداشتند و تصمیم گرفتند در همین محل سکونت بکنند.

نه شهرت و نه جوایز یا موقعیت ویژه هیچ کدام مانع رفتن یک روس به گولاگ نمی شد. در میان زندانیان نویسندگان، فرماندهان ارتش، رهبران حزب کمونیست، دانشمندان و مهندسان مشهور فراوان بودند. حتی مراکز تحقیقاتی ویژه‌ای در زندان ها وجود داشت و پروژه های موفقی توسط آنها انجام شد.

چرا مردم را به گولاگ می فرستادند؟

بعد از انقلاب، بلشویک ها اعضای احزاب سیاسی مخالف، افراد اصیل، دانشمندان، نمایندگان روشنفکران، کشیشان، افسران، دهقانان ثروتمند و بسیاری دیگر را دستگیر کردند.

در طول پاکسازی بزرگ استالین، قصد داشت تا از شر انواع «دشمنان عمومی» از دهقانان ثروتمند سابق و کسانی که به طور بالقوه می توانستند با آنها ارتباط داشته باشند خلاص شود. در اواخر دهه 1920، قانون مجازات اتحاد جماهیر شوروی ماده 58 را تصویب کرد و جرائم جدیدی را تعریف کرد: خیانت، تبلیغات ضد شوروی، جاسوسی و غیره. بیش از 3 میلیون نفر تنها بر اساس این ماده محکوم شدند. 

حتی یک شوخی بی ملاحظه می توانست به قیمت آزادی مردم تمام شود. یوجنیا گینزبورگ بیست سال را در اردوگاه گذراند و در کتاب خود به نام سفر به گردباد، درباره هم بند خود، آنا 28 ساله احل مسکو میگفت. کسی که درست از روی تخت خوابش به زندان منتقل شد. او در ابتدا متوجه دلیل دستگیری خود نشد. تا اینکه فهمید به خاطر دو جوک سیاسی به 7 سال زندان محکوم شد. هر جوک 3.5 سال.

علاوه بر این، بستگان و فرزندان افراد زندانی نیز به احتمال زیاد دستگیر می شدند. برخی از فرزندان زندانیان نیز به گولاگ فرستاده می شدند، در حالی که کودکانی که در آنجا به دنیا آمده بودند از والدین خود جدا شدند. بسیاری از این افراد با سرنوشتی تلخ روبرو شدند. 

با این حال، فقط زندانیان «سیاسی» نبودند که به گولاگ فرستاده می شدند. حتی مجرمان عادی هم به اردوگاه‌های کار فرستاده می شدند. افراد فرهیخته اغلب با دزدان و قاتلان هم بند می شدند که این کار به نوعی مجازات مضاعف حساب می شد.

چرا گولاگ اینقدر افتضاح بود؟

«همه ما از غذای پادگان خسته شده بودیم. هر بار که سوپ را در وان‌های روی بزرگ که روی میله‌ها آویزان بود می‌آوردند، همه ما را به گریه می انداخت. از ترس رقیق شدن سوپ آماده گریه بودیم. و وقتی معجزه ای رخ داد و سوپ غلیظ میشد، باورمان نمیشد و آن را تا حد امکان آهسته میخوردیم. اما حتی با سوپ غلیظ در معده گرم، درد مکیدن باقی می ماند. ما برای مدت طولانی گرسنه بودیم تمام عواطف انسانی – عشق، دوستی، حسادت، نگرانی برای همنوعان، شفقت، اشتیاق به شهرت، صداقت – گوشتی را که در این «روزه‌های» طولانی از بدن ما ذوب شده بود، با خود برده بود.» این تنها یکی از نقل قول های وحشتناک از داستان های کولیما وارلام شالاموف است که او از تجربه خود نوشته است.

چندین کتاب دیگر درباره سرکوب‌های گولاگ و استالین وجود دارد، با این حال اکثر آنها تا پرسترویکا (اصلاحات گورباچوف) یا حتی دهه 1990 در اتحاد جماهیر شوروی ممنوع بودند. اولین داستانی که این موضوع را در بر می گرفت در سال 1962 منتشر شد و آن یک روز سولژنیتسین اثر ایوان دنیسوویچ بود.

پس از آن تمام کشور متوجه شدند که مردم در اردوگاه ها در شرایط غیرانسانی زندگی می کنند. تنها هدف زنده ماندن بود. غذای ضعیف، همانطور که شالاموف توصیف کرد، با سرمای شدید همراه بود، زیرا اردوگاه ها اغلب در شمال قرار داشتند و مردم با پوشیدن لباس های سبک بیرون کار می کردند. زندانیان مجبور بودند برنامه ای روزانه را دنبال کنند که اجرای آن تقریباً غیرممکن بود و اگر کسی این کار را نمی کرد، ممکن بود از جیره غذایی محروم شود. در همین حال، اردوگاه ها اغلب مملو از شپش بود، در حالی که عدم رعایت بهداشت و درمان پزشکی باعث بیماری، همه گیری و مرگ و میر می شد.

از دست دادن انسانیت در چنین شرایطی آسان بود. برخی از افراد با نوشتن نامه به خانواده خود سعی می کردند دیوانه نشوند. به عنوان مثال، برخی از پدران حتی سعی کردند فرزندان خود را از طریق نامه آموزش دهند. با این حال، بسیاری از مردم اجازه دریافت پاسخ ها را نداشتند. بسیاری از خانواده ها نمی دانستند اعضایشان کجا نگهداری می شوند و حتی زنده هستند یا نه.

گولاگ برای روسیه مدرن چه معنایی دارد؟

گولاگ نه تنها در روسیه، بلکه در سراسر جهان به بخشی از فرهنگ عامه تبدیل شده است. “او را به گولاگ بفرست” یک توهین رایج در اینترنت است. بازی ویدیویی Call of Duty: Modern Warfare 2 دارای ماموریتی با عنوان “Gulag” است که در قلعه ای شبیه اردوگاه واقعی شوروی اتفاق می افتد. طبق طرح، در قرن 18 در کامچاتکا تأسیس شد و در زمان اتحاد جماهیر شوروی و جنگ جهانی سوم (که در بازی اتفاق می افتد) زندانیان در آنجا نگهداری می شدند. و سپس مورد حمله آمریکایی ها قرار می گیرد تا سربازانشان را نجات دهند.

با این حال، هنوز هم برای بسیاری از روس ها موضوعی فوق العاده حساس است. بسیاری از خانواده ها در روسیه خویشاوندانی دارند که دهه ها را در اردوگاه ها گذرانده اند یا حتی در آنجا جان باخته اند. بنابراین مردم به کند و کاو تاریخ ادامه می دهند و در مورد گذشته خانواده خود تحقیق می کنند، زیرا اکثر اسناد گولاگ تا دهه 1980 طبقه بندی شده بودند.

نویسندگان معاصر روسیه نیز به کاوش در این موضوع ادامه می دهند. از برجسته‌ترین رمان‌های اخیر درباره گولاگ می‌توان به کتاب صومعه نوشته زاخار پری‌پین و کتاب هوانورد نوشته یوجین وودولازکین اشاره کرد. فیلم‌های مربوط به گولاگ، چه فیلم‌های بلند و چه مستند، همچنان ظاهر می‌شوند.

چندین مؤسسه در روسیه مشغول تحقیق در تاریخ گولاگ، آرشیو گذشته آن و ارائه آن به نسل های جوان هستند تا این صفحه عمیقاً آسیب زا و تاریک تاریخ هرگز فراموش نشود.

نوشته گولاگ کجاست؟ اسرار اردوگاه کار اجباری استالین اولین بار در گروه گردشگری قطار سیبری. پدیدار شد.

کاخ زمستانی به نوعی قلب سنت پترزبورگ و نمادین ترین ساختمان این شهر به حساب میاد.  میدان اصلی شهر، پالاس اسکوئر؛ ساحل رودخانه نوا، ساحل گرند پالاس؛ پل متحرک روی رودخانه نوا، پل عمارت؛ همگی اسم خودشون رو از روی این ساختمان گرفتن. در ضمن خیابان نوسکی ، اصلی ترین و زیباترین خیابان سنت پترزبورگ هم دقیقا از مقابل این عمارت شروع میشه. با این تفاسیر میشه فهمید کاخ زمستانی چه نقشی در فرم شهر سنت پترزبورگ داره. علاوه بر این داستان های تاریخی وجود داره که نقش مهم این عمارت در تاریخ سنت پترزبورگ و تاریخ روسیه رو نشون میده.

این پنجمین کاخ زمستانی هست

باید بهتون بگم که در قرن هیجدهم (قرن تولد سنت پترزبورگ) تعداد زیادی کاخ زمستانی ساخته شد. در واقع این ساختمان زیبایی که ما میشناسیم پنجمین کاخ زمستانی هست که توسط رومانوف ها در این شهر ساخته شد. اگه مشتاق شدید درباره کاخ های قبلی اطلاع داشته باشید، باید بدونید که دو کاخ در زمان پتر کبیر ساخته شد. اولی یک ساختمان موقت و ساخته شده از چوب. دومی ساختمانی سنگی که پتر کبیر در همین ساختمان از دنیا رفت.

برای سال ها کسی از این ساختمان ها خبری نداشت و فکر می کردن که به مرور زمان تخریب شده. ولی در دهه 1970 تا 80 بخش هایی از اولین کاخ زمستانی زیر تئاتر هرمیتاژ پیدا شد و امروزه تعدادی از این اتاق ها قابل بازدید برای بازدید عموم هستن.

محل اقامت امپراطور آنا سومین کاخ زمستانی سنت پترزبورگ به حساب میاد. در واقع اینجا همان اقامتگاه پتر کبیر بوده که به دستور آنا مجددا ساخته شده. الیزابت، دختر پتر کبیر هم وقتی به قدرت رسید به دنبال محل سکونتی بزرگتر بود. ساختمانی موقت برای او ساخته شد که البته چندان هم دوام نیاورد. در نهایت پنجمین و آخرین کاخ زمستانی ساخته شد.

ساخته شده توسط ایتالیایی ها

بارتولومئو راسترلی، معمار امپراطور الیزابت طراحی نهایی این عمارت زیبا رو بر عهده داشت. البته او ساختمان های زیادی برای امپراطور ساخت ولی این ساختمان از همه معروف تر و ماندگارتر شد. فرایند ساخت این عمارت 8 سال طول کشید وعمر امپراطور کوتاه تر از تکمیل عمارت بود.

این کاخ برای 150 سال محل اقامت اصلی امپراطور بود

علت نامگذاری کاخ زمستانی اصلا هم اتفاقی نبود. خانواده سلطنتی ترجیح می دادن تابستان ها را در کاخ های زیبای خودشون در بیرون شهر سپری بکنن. کاخ هایی که تعدادشون هم کم نبود: از کاخ پترهوف گرفته تا تزارسکویه سلو و پاولوسک.

ولی در فصل زمستان داستان تغییر میکرد. همه افراد خانواده سلطنتی به سنت پترزبورگ برمیگشتند تا در کنار هم زندگی بکنند. در این زمان فقط از 400 بخاری برای گرم کردن این مجموعه مسکونی بزرگ استفاده میشد. به همین خاطر این کاخ با فضاهای مسکونی متفاوت، به عنوان سکونتگاه اصلی خانواده سلطنتی شناخته می شد.

این داستان تا اولین انقلاب روسیه یعنی سال 1905 ادامه پیدا کرد. زمانی که تزار نیکولای دوم دیگه تمایل چندانی به زندگی در مرکز شهر و زیر نگاه مردم انقلابی نداشت. او تصمیم گرفت محل سکونت رسمی خانواده رو به کاخ الکساندر در تزارسکویه سلو منتقل بکنه. جایی که خانواده اش 12 سال پایانی عمرشون تا انقلاب 1917 رو در اون به سر بردن.

ساختمانی با بیش از 1000 اتاق

ساختمان کاخ زمستانی 3 طبقه داره. پلان اصلی این ساختمان به فرم مستطیل با یک حیاط مرکزی طراحی شده. نمای جنوبی و اصلی ساختمان به سمت پالاس اسکوئر قرار گرفته. ورودی اصلی مجموعه هم از همین میدان و با سه قوص اصلی تعریف شده. نمای شمالی هم به سمت ساحل رودخانه نوا طراحی شده.

نمای ساختمان دارای دو ردیف از ستون به همراه مجسمه هایی در طبقه اول هست.

در سمت رودخانه نوا، یعنی نمای شمالی، ساختمان دارای 210 متر طول و 23.5 متر ارتفاع هست. بر اساس قوانین شهرسازی که در سال 1844 تصویب شد، احداث هر ساختمان مسکونی بلندتر از کاخ زمستانی ممنوع بود.

این مجتمع مسکونی عظیم در مجموع 1084 اتاق داره. هرکدام از افراد خانواده سلطنتی در زیرمجموعه ای با تعداد بیش از 10 اتاق زندگی می کردن. در واقع کاخ زمستانی یک مجموعه آپارتمانی با تعداد زیادی واحدهای مسکونی با طراحی جداگانه به حساب میاد.

برخی موارد علاوه بر خانواده سلطنتی، افراد دیگری هم به طور دائم یا موقت در این عمارت ساکن بودن. به طور مثال درباریان و نزدیکان خانواده سلطنتی برای مدتی در آپارتمان های جداگانه ای در این مجموعه ساکن بودن. حتی ناصرالدین شاه هم در سفرهای خود به اروپا چند شبی رو در کاخ زمستانی ساکن شده بود.

یک بیمارستان نظامی در زمان جنگ جهانی اول

در زمان جنگ جهانی اول و به دستور امپراطور تعدادی از اتاق ها از خانواده سلطنتی گرفته و در اختیار ارتش قرار داده شد. حتی در سال 1915 یک بیمارستان نظامی با حدود 1000 تخت خواب در بخش هایی از این عمارت احداث شد. همسر و دختران امپراطور هم در این بیمارستان به عنوان پرستار به مجروحان جنگی کمک می کردند.

نمادی از انقلاب 1917

در روزهای پرهیاهوی انقلاب اکتبر 1917 طوفانی به سمت کاخ زمستانی راه افتاد. منظره ها و تصاویر زیادی از هجوم سربازان به سمت کاخ زمستانی ثبت و مخابره شد. ولی در واقعیت آخرین مقر تزارها بسیار ساده تر و بدون کمترین درگیری به دست انقلابی ها تسخیر شد. پرتاب تعدادی اسلحه توپخانه فقط قرنیز کاخ رو خراشید و رزمناو «آئورورا» یک گلوله خالی شلیک کرد. دولت محلی که در زمان انقلاب در این کاخ مستقر بود (خانواده سلطنتی سال ها بود که در این کاخ زندگی نمی کردن) بیشترین احمال رو در حفاظت از این عمارت داشتن. طوری که حتی نگهبان ها فراموش کردن در پشتی کاخ را ببندن. درنتیجه به سادگی و بدون هیچ مقاومتی انقلابی ها کاخ رو تصرف کردن.

پناهگاهی در مقابل بمباران جنگ جهانی دوم

در 22 جون 1941 کارکنان موزه هرمیتاژ به سرعت شروع به جمع آوری و بسته بندی آثار هنری کردند. در کمتر از یک ماه بیش از یک میلیون اثر هنری بسته بندی به جایی امن بیرون از کاخ زمستانی منتقل شد و تا قبل از محاصره کامل لنینگراد از شهر خارج شد.

اتاق های زیرزمین موزه هرمیتاژ تبدیل به پناهگاهی در مقابل بمباران نیروهای آلمانی شدن. جاییکه حدود 2 هزار نفر از مردم به آن پناه بردن. حتی تعدادی از کارکنان موزه به همراه خانواده خود برای مدتی اینجا زندگی کردن و البته همزمان مشغول امور حفاظت از آثار تاریخی شدن. همزمان شهر و کاخ زمستانی به شدت بمباران می شد و بخش هایی از عمارت هم صدمات شدیدی دید.

در سال 1944 درهای موزه هرمیتاژ مجددا برای بازدید کنندگان باز شد. در روزهایی که همزمان عملیات بازسازی و مرمت به مدت طولانی مشغول به اجرا بود.

کاخ زمستانی در قرن بیستم به رنگ سبز در آمد.

در زمان حکمرانی کاترین کبیر، رنگ ساختمان با کپی برداری از اقامتگاه پادشاهان فرانسه و امپراطور اتریش به طوسی درآمد. در میانه قرن نوزدهم به به دستور نیکولای اول نمای ساختمان رنگ قرمز آجری به خود گرفت. دقیقا همان نما و رنگی که هنگام تسخیر کاخ در انقلاب 1917 ثبت شد.

در نهایت در زمان حکمرانی کمونیست ها و سال 1946، یعنی  همزمان با تعمیرات بعد از جنگ دستور داده شد تا نمای ساختمان به رنگ سبز پسته ای تغییر بکند. رنگی که تا به امروز باقی مانده.

موزه هرمیتاژ، میزبان این روزهای کاخ زمستانی

این عمارت ساختمان اصلی بزرگترین و پیشروترین موزه روسیه یعنی ارمیتاژ است. البته که داستان تاسیس موزه هرمیتاژ به سال های دوری برمیگرده. در سال 1764 کاترین دوم مجموعه باارزشی از آثار نقاشی را تهیه کرد. همزمان یک بال جدید به ساختمان اضافه کرد که امروزه هرمیتاژ کوچک نامیده میشه تا محل نگهداری این آثار باشه. در واقع شکل گیری موزه هرمیتاژ به بیش از 250 سال قبل برمیگرده.

مجموعه آثار هنری موزه روز به روز بزرگتر و بزرگتر شد. تا اینکه بخش دیگری به نام هرمیتاژ بزرگ به موزه اضافه شد. اگر به طور دقیق بخواهید باید بگم که این ساختمان بعد از انقلاب 1917 به طور کامل موزه تبدیل شد. کمی بعد هم بال های ارتباطی بین ساختمان ها تکمیل شد تا امروزه ما با یک موزه یکپارچه و بزرگترین موزه روسیه روبرو باشیم.

گربه های هرمیتاژ ، ساکنان اصلی کاخ زمستانی

گربه های هرمیتاژ امروزه تبدیل به نماد غیر رسمی این موزه شدن. اولین گربه ها در اولین روزهای شکل گیری کاخ زمستانی دیده شدن. در سال 1745 تعدادی گربه از کازان برای شکار موش ها به کاخ آورده شدن. راه حلی که از هر نوع سم و تله موشی بهتر جواب داد. بعد از محاصره لنینگراد تعداد زیادی از این گربه ها مردند. به همین خاطر بعد از جنگ حدود 5 هزار گربه جدید از سیبری به مجموعه آورده شد. به طوری که میخائیل پیتروفسکی، مدیر موزه، از حضور گربه‌ها حمایت و گربه‌ها را «افسانه» هرمیتاژ و «بخش جدایی‌ناپذیر» زندگی موزه توصیف کرده.

امیدوارم این مطلب براتون جالب بوده باشه. شما هم اگر تجربه ای از بازدید از کاخ زمستانی و موزه هرمیتاژ داشتید در قسمت نظرات، پایین همین مطلب با ما به اشتراک بگذارید.

نوشته کاخ زمستانی سنت پترزبورگ ، حقایقی جالب درباره موزه هرمیتاژ سنت پترزبورگ اولین بار در گروه گردشگری قطار سیبری. پدیدار شد.

نام قدیم سنت پترزبورگ در کدام زمان رو بگم؟

بله. این شهر نه چندان قدیمی که کمی بیشتر از سیصد سال قدمت داره. ولی در همین عمر نسبتا کم، به دفعات اسمش تغییر پیدا کرده. نیاز به توضیح نیست که این تغییر نام شهر سنت پترزبورگ هم همیشه دلایل سیاسی پشت خودش داشته. وگرنه تغییر نام یک کوچه گرفته تا یک شهر همیشه و همه جای دنیا به طور کل کاری عجیب و غیرمنطقی به حساب میاد. این تغییر نام و تاثیر عوامل سیاسی به قدری مشخص هست که حتی از اسم شهر در هر زمان میشه متوجه گرایشات سیاسی و اجتماعی حکومت اون زمان کشور روسیه شد.

برای درک بهتر تغییر نام این شهر و دلایل اون، بهتره از قبل یه طور مختصر تاریخ سنت پترزبورگ رو مطالعه بکنیم.

تاریخ مختصر شهر سنت پترزبورگ (سن پترزبورگ)

تاریخ 300 ساله این شهر رو میشه به 3 دوره اصلی تقسیم کرد. همان طوری هم که قبلا اشاره شد هر دوره با یک سیستم حکومتی در این کشور همزمان  بود.

تاسیس شهر سنت پترزبورگ

سنت پترزبورگ شهر بسیار جوانی است. سنگ بنای این شهر در جزیره پتر و پاول، در سال 1703 و توسط یکی از بزرگترین حاکمان روسیه یعنی پتر اول گذاشته شد. به دلیل سن کم و بر خلاف مسکو هیچ بافت شهری مربوط به قرون وسطی در این شهر دیده نمیشه. با این حال شهر تازه تاسیس سنت پترزبورگ همه عناصر یک شهر سنتی روسی را در خودش داشت. با اینکه از بیرون اصلا شبیه به قلعه های سنتی روسیه به نظر نمیرسی ولی درون شهر کلیسای جامع، ضرابخانه، اسلحه خانه، قبرستان و زندان شهر رو میبینید. همه این ها نشون میده که تولد شهر سنت پترزبورگ فقط و فقط دلیل نظامی و تهاجمی داشته.

این شهر در یک پارادوکس عجیب متولد شد. این شهر در ظالمانه ترین حالت ممکن ساخته شد. سازندگان این شهر عمدتا دهقان ها و سربازانی بودن که به اجبار به کار گرفته شده بودن. و این کار به نتیجه رسوندن ایده بلندپروازانه پتر کبیر در ساخت رویایی اون بود. شهری زیبا که به قول مورخین روس بر روی اسکلت جمجمه کارگران و سربازهای روسی ساخته شده.

پتر کبیر بنیانگذار شهر سنت پترزبورگ بود. او حتی فراتر از این شهر، بنیانگذار روسیه نوین و قدرتمند بود. بعد از چندین قرن که روسیه در انزوای سیاسی و نظامی به سر می برد، پتر کبیر تونست دوباره روسیه رو به یکی از قدرت های بزرگ اروپا تبدیل بکنه. بعدا حتما درباره جزئیات این تولد مجدد روسیه بهتون میگم. ولی این تولد روسیه جدید هم زمان بود با تولد این شهر. به همین خاطر عنوان سنت پترزبورگ به پاس تاثیرگذاری پتر کبیر در تاریخ روسیه روی این شهر قرار گرفت. هنوز هم وقتی که به سنت پترزبورگ سفر میکنیم در گوشه و کنار این شهر، واضح یا پنهان علائم حضور پتر کبیر رو میتونیم ببینیم.

سنت پترزبورگ قرن نوزدهم

در طول قرن نوزدهم، شهر به لطف نویسندگان بزرگ و شناخته شده ای که در آن زندگی می کردن تصویر اسطوره ای پیدا کرد. خیلی ها نام فئودور داستایوفسکی رو مترادف با شهر سنت پترزبورگ می دونن. داستایوفسکی جایی از زبان یکی از شخصیت های داستان چنین توصیفی از این میکنه: «هیچ چیزی وجود ندارد که نتوانی در سنت پترزبورگ پیدا کنی.» احتمالاً هم برای گفتن چنین مطلبی حق داشت. نیکلای گوگول، نویسنده معروف روسی (یا بهتر بگم اوکراینی) به عنوان یک کارمند دولتی به این شهر وارد شد. در اکثر نوشته های گوگول نفرتی نسبت به شهر دیده میشد: «اوه، به این چشم انداز [خیابان] نوسکی اعتماد نکن! من همیشه وقتی در کنار شنلم راه می روم، خودم را محکم تر در لباسم می پیچم و کاملاً سعی می کنم به اشیایی که با من برخورد می کنند نگاه نکنم.» دوست گوگول که به نام دیگر الکساندر پوشکین شناخته میشه هم ساکن پترزبورگ بود و چنین خلق و خویی داشت. یکی از معروف ترین شعرهای او به نام سوار برنزی درباره سیل ویرانگر در شهر سنت پترزبورگ بود.

لنینگراد در قرن بیستم

قرن بیستم سنت پترزبورگ با چند جنبش، انقلاب یا کودتا در فاصله سال های 1905 تا 1917 همراه بود. جنبش دهقانان ، شلیک به آنها، تشکیل و لغو دومای روسیه (مجلس روسیه)، برکناری آخرین تزار و در نهایت ورود زیرکانه لنین به شهر برای هدایت نیروهای مردمی، تشکیل حزب اکثریت (بلشویک) و به دست گرفتن حکومت جدید همراه بود.

با اینکه حکومت جدید شهر رو ترک کرده بود و پایتخت جدیدی برای خود انتخاب کرده بود (مسکو). ولی مشکلات کماکان در این شهر باقی مانده بود. در زمان جنگ جهانی دوم به مدت 900 روز این شهر توسط آلمانی ها محاصره شده بود. به طور معجزه آسا و عجیبی مردم شهر از خودشون مقاومت نشان دادن. هشتصد هزار کشته هم باعث تسلیم این شهر نشد و در نهایت با پایان جنگ جهانی این شهر نجات پیدا کرد. بعد از جنگ جهانی شهر روزهای بهتری به خودش دید و به سرعت شروع به بازسازی کرد.

سنت پترزبورگ معاصر

با فروپاش اتحاد جماهیر شوروی در اواخر قرن بیستم، مسکو کماکان پایتخت روسیه باقی ماند. در این روزها شور و اشتیاق نسل جدید به ساخت سنت پترزبورگ و رشد اقتصادی که در سراسر کشور دیده میشد به ناامیدی پیرمردهای انقلابی غلبه کرد و شهر روز به روز به سمت توسعه بیشتر حرکت کرد. در همین روزها بود که تاریخ سنت پترزبورگ و شرایط کنونی این شهر برای گردشگران خارجی جذابیت ایجاد می کرد و تا همین چند ماه پیش هم یکی از دوست داشتنی ترین مقاصد گردشگری برای همه مردم دنیا بود.

نام های مختلف سنت پترزبورگ در دوران مختلف

اولین نام شهر از زمان تاسیس – سنت پترزبورگ یعنی چه؟

پتر کبیر بنیانگذار شهر سنت پترزبورگ بود. او حتی فراتر از این شهر، بنیانگذار روسیه نوین و قدرتمند بود. بعد از چندین قرن که روسیه در انزوای سیاسی و نظامی به سر می برد، پتر کبیر تونست دوباره روسیه رو به یکی از قدرت های بزرگ اروپا تبدیل بکنه. بعدا حتما درباره جزئیات این تولد مجدد روسیه بهتون میگم. ولی این تولد روسیه جدید هم زمان بود با تولد این شهر. به همین خاطر عنوان سنت پترزبورگ به پاس تاثیرگذاری پتر کبیر در تاریخ روسیه روی این شهر قرار گرفت. هنوز هم وقتی که به این شهر سفر میکنیم در گوشه و کنار این شهر، واضح یا پنهان علائم حضور پتر کبیر رو میتونیم ببینیم.

پتروگراد، دومین نام شهر بعد از انقلاب بلشویک ها

در فاصله کوتاهی بعد از انقلاب بلشویک ها در سال 1917 و بعد از آرام شدن اوضاع اتحاد جماهیر شوروی، بلشویک ها تصمیم گرفتن اسم این شهر رو تغییر بدن. اسم قدیمی یعنی سنت پترزبورگ چندان اسم خوشایندی نبود.

“بورگ” پسوندی غیر روسی تقریبا به معنی شهر است. به همین دلیل سنت پترزبورگ بیشتر از اینکه یک اسم روسی به نظر بیاد، شبیه به یک اسم غربی و اروپایی بود. به همین دلیل نام جدید پتروگراد توسط انقلابیون بلشویک برای شهر انتخاب شد.

پسوند گراد به چه معنی است؟

“گراد” پسوند مکان در زبان روسی هست و شهرها و روستاهای زیادی با این اسم در کشور روسیه وجود دارن. این تغییر نام با توجه به حال و هوای انقلابی اون زمان شوروی چندان هم عجیب به نظر نمیرسه.

لنینگراد، شهری به یاد لنین بزرگ

نام پتروگراد برای حدود یک دهه بیشتر دوام نداشت. چرا که اتفاقی بزرگ در اتحاد جماهیر شوروی رخ داد و اون مرگ رهبر انقلابی بلشویک ها، یعنی ولادیمیر لنین بود. مرگ لنین به قدری برای انقلابیون بزرگ و عمیق بود که در سراسر این کشور یادبودهای متفاوتی ایجاد شد. از قرار دادن مومیایی لنین در میدان سرخ مسکو گرفته تا نامگذاری دومین شهر بزرگ روسیه به نام رهبر فقید. اگر تا قبل از این پتر کبیر کسی بود که روسیه رو از زیر آوار تاریخ بیرون کشیده بود و به اوج قدرت رسونده بود، ولی در این زمان لنین بود که باعث آزادی توده های کارگر و کشاورز از چنگال تزارها و برژواها بود. به همین خاطر اسم این شهر بزرگ باید به نام لنین گذاشته میشد. در نتیجه از سال 1924 و بعد از مرگ لنین اسم این شهر به لنینگراد تغییر پیدا کرد و تا زمان فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی به همین نام باقی موند.

حذف اسم لنین و بازگشت شهر به نام اولیه

بعد از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی خیلی از اقدام های افراطی انقلابی ها هم اصلاح شد. از جمله تغییر نام یک شهر که اصول و تجربیات شهرسازی نشون میدن که وابسته از نغییرات سیاسی حکومت ها هست. به همین خاطر اسم شهر برگشت به همون اسمی که از اولین روز تولد به اون شناخته میشد. از سال 1992 تا الان این شهر همه جا به نام سنت پترزبورگ شناخته میشه. گرچه هستن هنوز اقلیتی که تعلقات ذهنی و ایدئولوژیکی به دوران کمونیسم شوروی دارن و ترجیح میدن کماکان اسم انقلابی این شهر رو به زبان بیارن.

نوشته نام قدیمی سنت پترزبورگ چیست؟ تاریخ سن پترزبورگ یا لنینگراد اولین بار در گروه گردشگری قطار سیبری. پدیدار شد.

معماری منحصر به فرد سنت پترزبورگ

مرتفع ترین کلیسای جامع روسیه

کلیسای جامع پیتر و پل مرتفع ترین کلیسای جامع روسیه است. ارتفاع برج ناقوس آن 122.5 متر است. نکته جالب اینکه از سال 1733 تا 2012، یعنی کمتر از 10 سال پیش، این کلیسا مرتفع ترین ساختمان سنت پترزبورگ روسیه بوده. همین طور کلیسای جامع سنت پترزبورگ تا سال 1952 و قبل از احداث 7 ساختمان معروف مسکو توسط استالین، به مدت بیش از 2 قرن بلندترین ساختمان در روسیه بود.

خیابان نوسکی، گرم و دوست داشتنی

استفاده از صفت گرم برای خیابان نوسکی سنت پترزبورگ بیشترین ایهام رو به همراه داره. شاید برداشت اکثر شما به سرزنده و جذاب بودن این خیابان برگرده. ولی باید بدونید این خیابان به دلیل تراکم بالای ساختمان، خودرو و حضور انسان همیشه از بقیه مناطق شهر گرمتر هست. طوری که اختلاف دمای خیابان نوسکی با حومه سنت پترزبورگ در تابستان حدود 3 درجه و در زمستان بیش از 10 درجه هست. شاید اگر بدونید روزانه حدود 2 میلیون نفر در این خیابان تردد می کنند، این گرمای زمستانی در ذهنتون توجیه پذیرتر باشه.

میراث بینظیر موزه هرمیتاژ

مجموعه موزه هرمیتاژ حدود 3 میلیون اثر با ارزش رو در 350 اتاق و پنج ساختمان مختلف جا داده. فعلا درباره کیفیت این آثار هیچ چیزی نمی خوام بگم. فقط درباره تعداد و کمیتشون باید بدونید که اگر بخواهید برای هر اثر فقط یک دقیقه وقت بگذارید، باید 8 سال از عمرتون رو برای بازدید از این موزه اختصاص بدید. در ضمن برای این کار باید حدود 20 کیلومتر پیاده روی کنید.

قلعه میخایلوسکی

حتما درباره معماری سنت پترزبورگ و تنوع سبک های مختلف معماری در این شهر شنیده اید. برای پی بردن به این تنوع بهترین کار تماشای قلعه شگفت انگیز میخایلوسکی هست. قلعه ای با پلان مربع که نمای هر جهت اون متفاوت از بقیه و به پیروی سبک معماری بلوک های ساختمانی همون سمت هست. این تنوع و در عین حال هماهنگی در نما، جذابیت خاصی به این قلعه تاریخی داده.

سنت پترزبورگ و همزیستی با رودخانه نوا

342 پل در شهر سنت پترزبورگ

روزی که پتر کبیر بنیان شهر جدید سنت پترزبورگ رو گذاشت، قصد داشت شهری شبیه به ونیز رو بسازه. درباره ونیز و کانال های اون حتما میدونید. شهری که در واقع سیستم حمل و نقل عمومی اش به جای خیابان‌های روی خشکی، بر اساس قایق های داخل کانال طراحی شده. پتر هم چنین چشم اندازی برای شهر سنت پترزبورگ در نظر گرفته بود. ولی بعد از مرگ پتر، داستان کمی تغییر کرد. وارثین او چندان بلندپروازی های پتر رو به ارث نبرده بودند. شاید هم واقع بین بودند که کانال های یخ زده فضای مناسبی برای قایق سواری در زمستان های سرد سنت پترزبورگ نیست. در نتیجه شروع به ساختن پل های فراوان در این شهر کردن. امروزه جزیره های سنت پترزبورگ با 342 پل به هم متصل شدن. کانال های شهر هم تا به امروز پابرجا هستن. ولی به غیر از معدود قایق های تفریحی و کشتی های نظامی استفاده چشمگیری در حمل و نقل عمومی شهر ندارن. 10 درصد از کل مساحت سنت پترزبورگ رو کانال های آب پوشش میدن. در واقع این شهر شامل 42 جزیره هست که توسط همین کانال ها محاصره شدن. اگه می خواهید این پل ها رو یک جا ببینید، برید روی پل ترویتسکی. از اونجا میتونید 7 تا از پل های سنت پترزبورگ رو ببینید. یا پل کاشین روی کانال گریبایدوف. از اونجا 9 پل مرکزی سنت پترزبورگ دیده میشه.

سیستم منحصر به فرد رودخانه نوا

طول رودخانه نوا تنها 74 کیلومتر است، که چندان هم طولانی به نظر نمیرسه. اما با وجود این، محدوده ای که رودخانه نوا تحت پوشش قرار میده، کمی کمتر از مساحت کشور ایتالیای امروزی هست. دلتای نوا شامل دریاچه های لادوگا، اونگا، سایما، ایلمن و همچنین رودخانه های سویر، ولخوف و ووکسا است. در جهان فقط یک سیستم آبی مشابه ولگا میشه پیدا کرد و اون هم در دریاچه های بزرگ در آمریکای شمالی. درباره حجم آب رودخانه اصلی سنت پترزبورگ یعنی نوا بهتره بدونید این رودخانه حجم آبی بیشتر از مجموع دون و دنیپر آب داره.

“پل آبی سنت پترزبورگ” – یکی از عریض ترین پل های جهان

پل “آبی” سنت پترزبورگ، بر روی رودخانه مویکا ساخته شده. این پل عریض ترین پل شهر و یکی از عریض ترین پل های جهان است. عرض این 97.3 متر هست که تقریبا با عرض میدان و ساختمان سنت ایزاک برابری میکنه. نکته جالب اینکه بخش بزرگی از عرض این پل الان به عنوان پارکینگ عمومی استفاده میشه.

 سنت پترزبورگ، شهری پرطرفدار در روسیه یا امریکا؟

شاید براتون عجیب باشه، ولی واقعیتی شگفت انگیز درباره سنت پترزبورگ در امریکا و جود داره. در ایالات متحده آمریکا 15 شهر با نام پترزبورگ وجود دارد. عکسی هم که میبینید مربوط به بزرگترین پتبرزبورگ امریکا در ایالت فلوریدا هست.

ستونی بدون هیچ پشتیبان

ستون الکساندر در مقابل عمارت زمستانی سنت پترزبورگ 47.5 متر ارتفاع و حدود 700 تن وزن داره. همراه یک فرشته با صلیب تاج گذاری شده است. این ستون بزرگ و یک پارچه به هیچ جایی وصل نشده و فقط توسط وزن خودش و جاذبه زمین جای خودش قرار گرفته. نکته ای که برای شهروندان اولیه سنت پترزبورگ اصلا قابل قبول نبوده. گویا در سال های اول احداث این ستون، کسی جرات قدم زدن در میدان رو نداشت و مردم هر لحظه انتظار افتادن اون رو داشتن. تا اینکه به چشم خودشون دیدن که آگوست دو مونتفران، معمار فرانسوی این ستون هر روز با خیال راحت در کنار اون قدم میزنه. این طور بود که ترس مردم از بین رفت و امروز صدها توریست رو میبینیم که کنار این میدان مشغول گرفتن عکس یادگاری هستن.

عمیق ترین متروی جهان (که الان دیگه در سنت پترزبورگ نیست)

عمیق ترین متروی جهان تا چند سال پیش در سنت پترزبورگ قرار گرفته بود. الان متروی کیو و پیونگ یانگ عمق جایگاه سنت پترزبورگ رو در این لیست گرفتن. با این حال ایستگاه مترو آدمیرالتیسکایا که در نزدیکی عمارت زمستانی سنت پترزبورگ قرار گرفته هنوز هم جذابیت های خودش رو داره. در مقاله های قبلی گفته بودم که شهر سنت پترزبورگ به طور کلی روی زمین های باتلاقی ساخته شده بود. پس برای ساخت مترو در این شهر لازم بود تا به قدری پاین برن که این گل و لای تموم بشه و به زیر بستر سنگی برسن. به همین خاطر این ایستگاه حدود 80 متر پایین تر از سطح خیابان نوسکی قرار گرفته.

این ها چند نمونه از نکات جالبی بود که درباره شهر سنت پترزبورگ براتون نوشتم. اگه در برنامه بعدی تور روسیه شرکت کردید، با هم در خیابان های سنت پترزبورگ قدم میزنیم. اون موقع فرصت کافی داریم که در مقابل هر کدوم از ساختمان های این شهر براتون داستان هایی روایت بکنم.

نوشته حقایق عجیب سنت پترزبورگ – 10 فکت جالب درباره لنینگراد اولین بار در گروه گردشگری قطار سیبری. پدیدار شد.