پابلو نرودا: “سفر، یک عشق است که هرگز پایان نمی‌یابد.”

شروع سفر

سفر به روسیه، سرزمینی با طبیعتی خیره‌کننده و فرهنگی غنی، همیشه جذابیت خاصی دارد. با در نظر گرفتن مقصدی همچون مورمانسک، که به پایتخت شفق قطبی معروف هست، در دل زمستان، می‌توان به جستجوی یکی از شگفت‌انگیزترین پدیده‌های طبیعی، یعنی تماشای شفق قطبی، پرداخت.

سفر از تهران انجام می شود با هواپیمایی ایرفلوت به مقصد مسکو ، در 20 دیماه 1403 ، ساعت پرواز 4:30 دقیقه صبح از فرودگاه امام، مدت زمان پرواز حدود 4 ساعت.با گروه بسیار صمیمی و دوست داشتنی همراه هستیم که همگی در فرودگاه آشنا شدیم، با همراهی و همکاری و برنامه ریزی خوب و دقیق آژانس با دلی پر از شوق و اشتیاق، آماده‌ایم تا شاهد جادوی طبیعت باشیم.

همین ابتدا در مورد شفق قطبی یک توضیح کوتاه بدم، شفق قطبی، نور شمالگان یا آرورا (Aurora) یک پدیده خارق‌العاده و جادویی طبیعی جو زمین است. شفق قطبی پدیده ظهور نورهای رنگین و متحرک در آسمان شب است و معمولاً در عرض‌های نزدیک به دو قطب زمین بر اثر برخورد ذرات باردارِ بادِ خورشیدی و یونیزه‌شدن مولکول‌های موجود در یونوسفر زمین به وجود می‌آید.

این پدیده بی‌نظیر در دو قطب کره زمین قابل‌مشاهده است. به ‌خصوص در طول زمستان که هوای قطب شمال به‌ سرعت تاریک می‌شود، امکان شکار و تماشای شفق قطبی در آسمان شهرهای شمالی بسیار راحت‌تر می‌شود.

روز اول – 20/10/1403 – 9 ژانویه 2025

حدود ساعت 8 صبح به وقت محلی در مسکو بودیم ، بعد از تشریفات طولانی و پاسپورت چک و گرفتن چمدان ها به هتل Rotana Edge که کمی از مرکز شهر دور بود رفتیم و چون اتاق ها ساعت 14 به بعد تحویل می شد برای گشت و گذار کوتاه و تبدیل پول و صرف نهار در اطراف هتل گشتی زدیم.

بعد از برگشت به هتل و استراحت مختصر ساعت 6 عصر برای گشت شبانه مسکو و تماشای ایستگاه های معروف آن به سمت مترو حرکت کردیم. هوا سرد بود ولی قابل تحمل بود. پس از بازدید از چندین ایستگاه مترو  معروف و زیبا مثل کیفسکایا و نووسلوبودسکایا و … به خیابان معروف آربات رفتیم .

آربات جدید و قدیم را بازدید کردیم که با توجه به تزیینات زیبای کریسمس زیبایی خیابن ها چندین برابر شده بود. شام هم در رستوران ترکی خوردیم و با مترو مجددا به هتل برگشتیم.

21/10/1403 – 10 ژانویه 2025

بعد از صرف صبحانه برای بازدید از میدان سرخ دوباره سوار مترو شدیم و باز هم چند ایستگاه زیبا را دیدیم. متروهای مسکو جز یکی از جاذبه های گردشگری مسکو به حساب میاد.  هوا سرد و بارانی و دمای هوا 3- بود. ولی سرما قابل تحمل بود. در میدان سرخ از نماد سربازان گمنام و تعویض شیفت سربازان بازدید کردیم . نقطه صفر مسکو و مرکز خرید معروف GUM  را هم رفتیم. دیدنی ها و گفتنی ها در مورد مسکو و زیبایی های آن زیاد هست اما با توجه به اینکه اینبار اقامت ما در مسکو کوتاه هست و برای تماشای شفق قطبی اومدیم توضیحات و گفتنی های مسکو را کوتاه می کنم.

سپس برای خرید سوغاتی با قیمت های مناسب به مرکز خرید در منطقه اسماعیلوآ رفتیم . مرکز خرید به شکل روباز و حالت بازار محلی داشت و قیمت ها مناسب تر از مراکز توریستی بود.

با توجه به سرمای هوا در شب و فاصله تا ایستگاه مترو و خستگی؛ با تاکسی به هتل برگشتیم که به ازای هر نفر 150 روبل شد در یک مسیر 14 کیلومتری از مرکز شهر تا هتل ما.

بلیط یک طرفه مترو 75 روبل بود. در زمان سفر ما  دلار 80 هزار تومان بود.  پس از برگشت به هتل با توجه به اینکه صبح فردا روز بعدش پرواز به سمت مورمانسک داشتیم چمدان ها را جمع و جور کردیم و استراحت کردیم.

22/10/1403 – 11 ژانویه 2025

ساعت 8 صبح چک اوت کردیم از هتل و به سمت فرودگاه مسکو رفتیم. پرواز به سمت مورمانسک حدود ساعت 11 صبح بود. با ایرلاین ایرفلوت. طول مدت پرواز حدود 2 ساعت و 5 دقیقه بود که با توجه به اینکه یک مقدار از 2 ساعت بیشتر بود یک پذیرایی مختصر و ساده از مسافران انجام شد. پروازهای داخلی زیر 2 ساعت پذیرایی ندارند.

فرودگاه کاملا از برف پوشیده شده بود و به شدت هوا سرد بود و تفاوت محسوسی با دمای هوای مسکو داشت. ( حدودا 18- ) . پس از رسیدن به مورمانسک و گرفتن چمدان ها یک راست برای اقامت در ایگوهای شیشه ای به سمت ایگلوها حرکت کردیم. که حدودا 2:30 ساعت تا فرودگاه فاصله داشت.

در منطقه ای به نام Aurora Village تعداد 7 -8 تا ایگو شیشه ای بود که ظرفیت آنها 4 نفره چیده شده بود و بعضی از آنها خیلی کوچک بود و قابل استفاده به سختی برای 4 نفر بود. اما امکانات داخل آن تکمیل بود و حسابی گرم بود.

با توجه به پیوستن یک گروه دیگر که از شهرهای دیگر با ما در مورمانسک همسفر شده بودن و برنامه های مورمانسک به صورت مشترک با آن گروه اجرا میشد، نا هماهنگی در تقسیم ایگلوها و مستقر شدن اعضا گروه به وجود آمد که در سرمای شدید مورمانسک مقداری معطل شدیم و تحمل سرما سخت بود.

با توجه به ابنکه رستوران موجود در ایگلوها برای پذیرایی شام چیزی نداشت مجددا لیدر و راننده به شهر برگشتن و برای کل گروه شام تهیه کردند . چون تولد من و تعداد دیگری از همسفرها در دیماه بود و نزدیک،  لیدر محترم لطف کردن و به یادبود کیک تهیه کردند برای همه.

حدود ساعت 8 شب یکبار شفق کم رنگی دیده شد در آسمان، با چشم غیر مصلح دیده نمیشد اما وقتی عکس با نوردهی بالا میگرفتیم، شفق در عکسها ثبت میشد.

با توجه به برودت زیاد هوا مدت زمان طولانی امکان بیرون ماندن نبود. همه داخل کافه رستوران دهکده جمع شده بودند.  حدود  10 شب کم کم ابرها در آسمان کنار رفتن و آسمان صاف و مهتابی  داشتیم و نشانه های موجود به همراه استناد به اپلیکیشن های پیش بینی شفق نشون میدادند که ممکن هست در قسمتی از آسمان شفق دیده شود. مجددا در قسمت دیگری از آسمان شفق پر نور تری تشکیل شد که با چشم هم قابل دیدن بود.

اما مدت زمان کوتاهی در آسمان باقی بود. بعد از صرف شام همه برای استراحت به داخل ایگلوها رفتند. ساعت حدود 1 شب بود که ناگهان با سر و صدای یه عده از همسفری ها متوجه شدیم یک شفق بسیار پر رنگ در آسمان تشکیل شده است. خیلی از بچه ها با لباس خواب خودشون رو داخل پتو پیچیدن و به سرعت برای تماشای شفق قطبی در برف از ایگلوها بیرون آمدند.

در محل رستوران یک تلویزیون بزرگ بود که به دوربین های مدار بسته متصل بود و مدام در حال رصد و ضبط تصاویر آسمان بود که صبح روز بعد تصاویر آن با دور تند در اختیار مسافران گذاشتند که نشان میداد چندین بار شفق به زیبایی در آسمان تشکیل شده است.

هوش مصنوعی میگه مسافران و گردشگرانی که تا به حال موفق به تماشای شفق قطبی شدند، حدودا 1 درصد از انسان های روی کره زمین هست. و ما جز اون دسته از مسافران خوش شانس بودیم که موفق به تماشای شفق قطبی شدیم اونم دوبار.

23/10/1403 – 12 ژانویه 2025

صبح ساعت 9 صبحانه در محل کافه ایگلوها سرو میشد که از قبل به تعداد افراد تهیه شده بود. اوتمیل گرم، چای و قهوه، نیمرو بیکن و پنکیک.

زیبایی مناظر برفی در نور روز در دهکده و منظره طلوع خورشید حدود ساعت 10 صبح ، قابل وصف نیست و تنها گوشه ای از عظمت و شکوه آن در این تصاویر دیده می شود.

حدود ساعت 11 اتوبوس ها برای بردن ما به شهر مورمانسک آماده بودند. در راه برنامه بازدید از دهکده سامی ها را داشتیم.

سرمای هوا خارج از تصور ما بود. حتی از دمای منطقه ای که ایگلوها در آن قرار داشت نیز هوا سردتر بود. ابتدا در رستوران دهکده جمع شدیم تا رئیس قبیله سامی ها توضیحاتی در مورد رسم و رسومات و پیدایش سامی ها بدهد. تا 25 سال قبل سوادی برای نوشتن و خواندن حروف نداشتن و به زبان مخصوص خودشون صحبت می کردند. از اعتقاداتشون به خدایانی که با چوب ساخته شده بودند گفتند و اینکه هر کدام نماد چه چیزی است. ثروت، خوشبختی، عشق و ….

تعدادی لباس مخصوص نیز در اختیار همه قرار دادند که با توجه به سرمای هوا همه استقبال کردند هر چند زیاد تر و تمییز نبود. برنامه دهکده سامی ها شامل بازدید از پارک نگهداری سگ های هاسکی بود. تعدادی سگ هاسکی بخت برگشته که به شکل ناراحت کننده ای با زنجیز بسته شده بودند و گویا فقط برای بازدید توریست ها این دهکده بر پاست!!!

سپس از چندین گوزن شاخ و بال شکسته بازدید کردیم که موقع سورتمه سواری با گوزن ها همین ها سورتمه را حمل میکردند. اسنوموبیل سواری با بنانا هم جز یکی از تفریحاتی بود در دهکده سامی ها انجام می شد. در فواصل اجرای برنامه ها به کافه دهکده بر میگشتیم که باعث میشد قدری تحمل سرما راحت تر باشد.

در انتهای برنامه هم با نوشیدنی گیاهی و سوپ ماهی مخصوص سامی ها از همه پذیرایی کردند که بی شباهت به آب آکواریوم نبود . 🙂

با تاریک شدن هوا و اتمام برنامه حدود ساعت 5 عصر به سمت هتل مورمانسک حرکت کردیم .

ساعت حدود 6 عصر در هتل آزیموت مورمانسک بودیم، اتاق ها تحویل شد ، استراحتی کوتاه داشتیم و برای صرف شام به  مک دونالد رفتیم. هر پرس غذای مکدونالد حدودا بین 800 تا 1 تومان قیمت آن میشد.

با برگشتن به هتل حدود ساعت 10 شب مجددا برای تماشای شفق قطبی در منطقه دیگری از شهر راهی شدیم.

مورمانسک در منطقه اقیانوس اطلس- قطب شمال با آب و هوای معتدل واقع شده است. آب و هوای آن به خاطر نزدیکی به دریای بارنتز آن چنان که از مناطق نزدیک قطب شمال انتظار می رود، سرد نیست و تأثیر آن توسط جریان گرم اقیانوس اطلس شمالی افزایش یافته است. این عامل تفاوت شدید بین آب و هوای مورمانسک و آب و هوای اکثر شهرهای واقع در خارج از مدار قطب شمال را توجیه می کند. مورمانسک به پایتخت شفق قطبی معروف است که در مرز مشترک بین نروژ و فنلاند است. و خاطرات زیادی از جنگ جهانی دوم دارد. در نهایت، به دلیل مقاومت سربازان روس، سرمای بیش از حد هوا و زمینی سخت، مورمانسک تسلیم نازی نشد و عنوان شهر قهرمان را از آن خود کرد.

راننده و عکاس محلی همراه تیم ما بود که با توجه به عکسهایی که هر لحظه از آسمان میگرفت تعیین می کرد که کجا صبر کنیم و برای تماشای شفق قطبی از ماشین پیاده شویم. حدود ساعت 12 شب مجددا شفق زیبایی در آسمان تشکیل شد و ما رو تبدیل به یک گروه خوش شانس کرد که موفق شدیم با توجه به کوتاه و فشرده بودن سفر، 3 بار شفق رو در زیباترین حالتش ببینیم . از شدت سرمای هوا و باد و بوران بیشتر از نیم ساعت نمیشد بیرون از ماشین ماند. به جهت انتظار برای دیدن شفق مدام مجبور به پیاده شدن و سوار شدن در اتوبوس بودیم. در غیر اینصورت سرمای هوا قابل تحمل نبود.

همین جا به این نکته اشاره میکنم که ممکن هست در طول مدت اقامتتون اصلا موفق به دیدن شفق نشوید. تماشای شفق قطبی به عوامل مختلفی بستگی داره، به خصوص به شرایط جوی ، نبودن ابر و بارش برف. همچنین عکسها و فیلمهایی که از شفق در فضای مجازی موجود هست بسیار ادیت شده و اغراق شده است و در واقعیت شاید به چشم عادی اون تصاویر دیده نشود. حدود ساعت 1 شب به هتل برگشتیم.

24/10/1404 – 13 ژانویه 2025

گشت امروز ساعت 9.30 صبح شروع شد. برنامه امروز اسنوموبیل سواری در برف بود به مدت 1 ساعت. به مقصد که رسیدیم لباسهای مخصوص اسنوموبیل سواری به همراه کفش و دستکش مخصوص در اختیار همه قرار داده شد. لباسها کاملا گرم و مناسب هوای سرد بود و واقعا کاربردی.

قبل از اینکه نوبت گروه ما بشه برای سوار شدن به اسنوموبیل از پارک هاسکی ها دیدن کردیم. تعداد سگ ها هم خیلی بیشتر از پارک دهکده سامی ها بود و هم در محل بهتری نگهداری می شدند. بعد هم به دیدن گوزن های قطبی رفتیم که در منطقه وسیع تری نسبت به گوزن های دهکده سامی ها زندگی میکردن هم شرایط نگهداری بهتر بود و خیلی سرحال تر بودند. فرصت مناسبی داشتیم برای عکاسی با گوزن ها و سگ های هاسکی که واقعا تجربه بی نظیری بود.

بعد از اینکه نوبت گروه ما شد برای اسنوموبیل سواری، راهنماها قوانین رانندگی با اسنوموبیل ها رو توضیح دادند و سرعت مناسب را متذکر شدن، همه باید در یک مسیر مشخص و پشت سر هم حرکت می کردیم.

مناظر بکر طبیعی، درختان سوزنی شکل کاج پر از برف، دریاچه های یخ زده و پوشانده شده با برف از زیبایی های مسیری بود که با اسنوموبیل طی شد.

حدود یک ساعت رفت و برگشت در برف با اسنوموبیل ها پیمایش داشتیم که بسیار تجربه تکرار نشدنی بود و با لباس هایی که در اختیار گروه گذاشته بودن تحمل سرما بسیار راحت تر بود و حسابی از مسیر لذت بردیم.

سورتمه سواری با هاسکی ها آخرین قسمت برنامه بود که جذابیت خاصی داشت. در ضمن کسانی که قد بلندی داشتند یا خیلی وزن زیادی داشتند اجازه نمیدادن سوار سورتمه ها بشوند.

کافه رستوران این منطقه هم پذیرایی بهتری داشت و کیفیت غذا و تنوع غذاها بهتر بود. همبرگر گوزن ، استیک گوزن و سوپ معروف بورش هم جز منوی غذا بود.  به محض ورود گروه ایرانی به رستوران یک موزیک زیبا از همایون شجریان پخش شد که حس و حال جالبی داشت.

پس از صرف غذا به سمت هتل برگشتیم و اتوبوس حامل گروه در کنار یک مرکز خرید در مورمانسک ایستاد تا هر کسی تمایل داشت برای خرید برود.  برف زیبایی هم شروع به بارش کرده بود که به زیبایی های شهر مورمانسک افزوده بود.

25/10/1403 – 14 ژانویه 2025

چنان که از ابتدیا سفر شانس با ما یار بود و جز بازدیدکنندگان خوش شانس سفر شفق قطبی بودیم، امروز هم با توجه به مساعد بودن هوا و باز بودن جاده تریبرکا، تصمیم به رفتن و بازدید از زیبایی های اون منطقه گرفتیم.

در ساحل دریای بارنتس دهکده تریبرکا، از زیباترین و دورافتاده‌ترین جاهای دیدنی مورمانسک است. این دهکده با مناظر بکر و سواحل شنی، مکانی مناسب برای علاقه‌مندان به طبیعت و سفرهای ماجراجویانه می‌شود. تریبرکا، به‌ویژه از تبدیل شدن به یکی از لوکیشن‌های فیلم «لویاتان»، شهرت و اکنون مقصدی محبوب برای تماشای شفق قطبی و تجربه زندگی در نزدیکی قطب شمال است. خانه‌های چوبی سنتی و طبیعت دست‌نخورده آن، فرصتی که به‌فرد برای افرادی است که به دنبال ارتباط نیست.

حدود ساعت 9 به سمت تریبرکا راه افتادیم و اولین نقطه ای که ماشین توقف کرد و پیاده شدیم برای بازدید و عکاسی ساحل دریای بارنتز بود که به قبرستان کشتی های مرده معروف بود .  بسیاز زیبا و جذاب و زیبایی آن با برف دو چندان شده بود.

ماشین هاساحل دریای بارنتز را رد کردند و به سمت ساحل تخم اژدها و آخرین خشکی این منطقه و اقیانوس منجمد شمالی حرکت کردند. یک مسیر حدود 2-3 کیلومتری ماشین رو نبود که پیاده در برف و بوران شدید تا لبه ساحل رفتیم.

ساحل پر از سنگ های گرد و صیقل خورده است که به دلیل شباهت آن به تخم اژدها معروف شده است. بر خلاف تصور آب اقیانوس یخ زده نبود و در واقع به لطف جریان گرم اقیانوس منجمد شمالی، تریبرکا و همینطور مورمانسک یک بندر عاری از یخ است که آن را در بین سایر بنادر شمال و شمال غرب روسیه متمایز می کند.

در قسمت دیگری از ساحل اقیانوس منجمد شمالی ، یک ساحل شنی وجود داشت که برای جذب گردشگر به صورت شنی ساخته شده بود .   به خصوص برای روزهای گرم سال، به طور کلی می توان گفت در چندین سال اخیر مورمانسک و تربریکا شروع به فراهم آوردن و ساختن جذابیت هایی کردند برای جذب توریست ، در این ساحل شنی تعداد زیادی اقامتگاه های زیبا ساخته شده و یک تاب بزرگ هم قرار داده شده که آخرین تاب دنیا معروف است. همچنین یک صندلی مشابه صندلی سریال Game of Thrones ساختند و در ساحل قرار دادند که از جذابیت های منطقه است. و برای عکس گرفتن روی آن باید در صف ایستاد.

بعد از بازدید از ساحل تخم اژدها برای صرف نهار به کافه های موجود در دهکده رفتیم ، تنوع غذایی تقریبا خوب و قابل قبول بود برای آخرین خشکی روی زمین! اما قیمت ها نسبت به مورمانسک و مسکو بالاتر بود. لیدر محترم یک غذای جدید تست کردن! غذا که در واقع “توتیا” ی دریایی بود که شکافته شده بود و داخلش رو برای خوردن سرو می کردند که من تصویری از اون را در اینجا میذارم. 🙂

حدود ساعت 4.30 عصر و با تاریک شدن هوا به سمت هتل مورمانسک برگشتیم. خرید مختصری انجام دادیم در حد خرید شکلات و یادگاری از سفر و چون فردا آخرین روز حضورمون بود به جمع و جور کردن چمدان ها پرداختیم.

26/10/1403 – 15 ژانویه 2025

ساعت 9 هتل را تحویل دادیم و برای گشت و گذار در شهر مورمانسک و رفتن به فرودگاه سوار اتوبوس شدیم.اولین جاذبه گردشگری که از آن دیدن کردیم ، مجسمه آلیوشا بود.  بنای یادبود “برای مدافعان قطب شمال شوروی در طول جنگ جهانی دوم” . آلیوشا یک مجموعه یادبود است که در سال ۱۹۷۴ میلادی بر روی تپه ساخته شد و در ارتفاع ۱۷۳ متر بالاتر از مورمانسک و خلیج کولا قرار دارد. عنصر اصلی این مجموعه یادبود، پیکر یک سرباز شوروی با بارانی به همراه یک مسلسل بر دوش است. جهت سر سرباز به سمت مرز فنلاند ساخته شده، جایی که آلمان نازی موفق به فتح آن نشد!

ارتفاع این بنا ۴۲ متر است که آن را به یکی از مرتفع ترین بناهای تاریخی روسیه تبدیل می کند. بهترین از این نقطه عکسهای زیبایی میشه گرفت با توجه به دید پانوراما به خلیج کولا.

خلیج کولا (Kola Bay) که بندر اصلی مورمانسک در آن قرار دارد، یکی از زیباترین مناظر طبیعی این منطقه است. این خلیج با آب‌های عمیق و مناظر اطراف، فضایی آرامش‌بخش ایجاد می‌کند و برای علاقه‌مندان به عکاسی و طبیعت‌گردی بسیار جذاب است.

سپس برای بازدید از یخ شکن اتمی لنین که در سال ۱۹۵۷ ساخته شده است رفتیم. اولین کشتی جهان با راکتور هسته ای است. این یخ شکن در زمان اتحاد جماهیر شوروی ساخته شد تا ارتباط مسیر دریای شمال را تسهیل کند و ناوبری مداوم را در این منطقه تضمین نماید. این یخ شکن در سال ۱۹۸۹ از کار افتاد و به یک موزه تبدیل شد. در بازدید از یخ شکن هسته ای لنین می توانید موتورخانه، اتاقک، اتاق غذاخوری، واحد پزشکی و سایر قسمت های کشتی را ببینید. این یخ شکن یک میراث فرهنگی با ارزش برای فدرال روسیه به شمار می رود.

در مسیر از کلیسای ناجی روی آب‌ها یکی از جاذبه‌های دیدنی در مورمانسک بر فراز دریای بارنتز است این کلیسا با معماری خاص خود نماد آرامش در منطقه به شمار می‌رود. طراحی داخلی با نمادهای مسیحی و فضایی معنوی، ترکیبی از احساس زیبایی‌های طبیعی و روحانی را به شما می‌دهد. موقعیت کلیسا و چشم‌اندازهای قابل توجه به دریای خیر، مکانی خاص برای تجربه‌ی آرامش و لذت در مورمانسک خواهد بود.

و آخرین چیزی که دیدیم مجسمه یادبود زن منتظر در مورمانسک بود که این یادبود داستانی عمیق و احساسی را بیان می‌کند. در فرهنگ مورمانسک، مردم باور دارند که اگر زنی منتظر بازگشت یک سرباز از جنگ نباشد، احتمال زنده ماندن او کمتر است. مجسمه زن منتظر زنی را به تصویر می‌کشد که با نگاهی به دریا، در انتظار یار است و به نمادی از عشق، امید و استقامت تبدیل شده است.

سپس با توجه به اینکه پرواز ما حدود ساعت 3 عصر از مورمانسک به مسکو انجام میشد به فرودگاه رفتیم ، فرودگاه جمع و جور و کوچک مورمانسک. پرواز با هواپیمایی ایرفلوت به مقصد مسکو در ساعت 15 انجام شد.

در فرودگاه مسکو تا ساعت 10 شب که پرواز مسکو به تهران بود منتظر ماندیم و حدود ساعت 3 بامداد به تهران رسیدیم. معطلی در فرودگاه قدری سخت بود ولی از اینکه برای یک استراحت کوتاه به هتل برویم و باز مجددا به فرودگاه برگردیم بهتر بود. در ضمن چمدانها مستقیم از مورمانسک به تهران میرفت که این خودش نکته مثبتی بود.

و خداحافظی با یه گروه دوست داشتنی ، پر از خاطرات خوش و تکرار نشدنی. باید گفت سفر شفق قطبی یک سفر تفریحی نیست، بیشتر می توان گفت یک سفر جذاب است پر از ماجراجویی و کشف ناشناخته ها، بسیار فشرده و پر از برنامه های خاص.

نکاتی که به نظرم برای تماشای شفق قطبی مهم هست:

– اول و مهم تر از همه لباس مناسب و کاربردی شامل( کفش ضد آب، کاپشن پر یا دو پوش، لایه های گرم و بیس مناسب، جوارب گرم و ضخیم، دستکش بسیار بسیار گرم و ضد آب،.. )

– اگر فرصت داشته باشید که از خود مسکو یا مورمانسک کاپشن مناسب و دستکش مناسب بخرید به نظر من و با تجربه من بهترین گزینه همین مورد هست. واقعا کاپشن ها و دستکش های موجود در بازار ما باز هم پاسخگوی سرمای آنجا نبود و چون مجبور بودیم چندین لایه لباس بپوشیم و با توجه به اختلاف دمای فضای داخل و بیرون، حمل آن همه لباس بسیار سخت بود.چون فضای های داخلی به شدت گرم هست.

– هزینه خرید لباس با توجه به کیفیتش بسیار معقول و منطقی بود.

– هزینه غذا و خورد و خوراک مناسب و معقول بود و شاید در یک هفته 2 نفر بیشتر از 500 دلار هزینه نداشته باشید با همه خریدها و گشت و گذار و مترو سواری و غیره.

– اگر مثل من اهل عکاسی هستید حتما روی دستکش مناسب فکر کنید، من با توجه به سرمای شدید هوا و با توحه به اینکه دستکش کوهنوردی و ضد آب داشتم بازهم از خود مورمانسک دستکش تهیه کردم که بسیار عالی بود برای مقابله با سرما. با توجه به اینکه مدام با دوربین و گوشی کار میکردم تنها قسمتی که در سرما اذیت میشد دست ها بود.

– سرمای هوای مورمانسک منطقی و قابل تحمل بود و لباسها پاسخگو بود، اما در دهکده سامی ها و شب شفق در دهکده آرورا هوا به شدت سردتر از دمایی که اپلیکیشن ها نشان می دهند.

– صبحانه هتل ها خوب و قابل قبول بود و با ذائقه ما جور بود. فست فودهای بین المللی هم مثل مک دونالد و کی اف سی هم در مسکو و هم در مورمانسک هست و همچنین رستوران های ترک به تعداد زیاد دیده می شود که به نظر من غذای خوب و خوشمزه ای داشتند.

– هزینه سفر ما با توجه به قیمت پرواز ایرفلوت در دیماه 1403 ، هر نفر 40 میلیون تومان برای پرواز و هر نفر حدود 1100 دلار برای تور و خدمات و هتل و گردش ها پرداخت کردیم.

و در نهایت، به نظر من سفر، تنها چیزی است که با خریدش، ثروتمندتر میشوی… 3 بار تماشای شفق قطبی تو یه سفر کوتاه، یه موهبت بود. مورمانسک با اون سرما و حجم برفی که همه جا هست، یه تجربه منحصربه‌فرده. شفق قطبی یادآور این است که گاهی زیباترین صحنه ها، در سردترین و تاریکترین لحظه ها خلق میشوند.

پ.ن: اگه دوست دارین عکس‌ها و فیلم ها و همچنین توضیحات مفصل تری از سفر من ببینید، یه سر به اینستاگرامم بزنید.

نوشته تماشای شفق قطبی، جادوی بی نظیر طبیعت اولین بار در گروه گردشگری قطار سیبری. پدیدار شد.

جذاب ترین تجربه سفر به مورمانسک برای من. چرا؟

قبل از اینکه داستان سفرنامه مورمانسک رو به تفصیل تعریف بکنم، باید خوشحالی خودم رو نشون بدم. چرا که این جذاب ترین و بهترن سفری بود که من تابحال به مورمانسک و حتی روسیه داشتم. برای این حسم هم چند دلیل واضح و مشخص دارم:

• این دفعه با همسفرهای خیلی پخته و باتجربه ای همراه شده بودم. کسانی که بلد بودن تو سخت ترین شرایط هم از سفر لذت ببرن. تو ادامه سفرنامه مورمانسک چند نمونه رو مثال می زنم.
• در این سفر مورمانسک ما کمی هم خوش شانس بودیم. هوا بسیار عالی بود. در مدت 5 روز اقامت در مورمانسک فقط چند ساعت هوای ابری داشتیم. بقیه موارد از تابش آفتاب تنبل زمستانی لذت میبردیم. به غیر از یک نقطه، هیچ جای دیگری از سفر وزش باد رو تجربه نکردیم. چیزی که میتونه تحمل سرمای هوای مورمانسک رو برای هر کسی با هر تجهیزاتی غیرممکن بکنه.
• از همه مهم تر اینکه برای اولین بار بعد از یک تور مورمانسک که برگزار می کردم، نه جنگ شد و نه بیماری همه گیر و قرنیطینه!!!

پرواز به روسیه و رسیدن به مسکو

پرواز تهران – مسکو حدود 4 ساعت زمان می بره. ولی بر اساس تجربه همین پرواز نسبتا کوتاه هم در زمستان چندان راحت نیست. حرکت ما از تهران حدود ساعت 5 صبح بود و باید کمی بعد از نیمه شب به سمت فرودگاه حرکت میکردیم. این یعنی خبری از خواب در شب قبل سفر نبود. اون هم زمانی که اکثر ما روز کاری آخر رو با فشردگی و استرس زیاد سپری کردیم. 4 ساعت پرواز با هواپیماهای نه چندان راحت ماهان ، پیاده روی های طولانی در فرودگاه مسکو، و اختلاف دمای بسیار زیاد فضاهای باز و بسته روسیه در ساعات اول بسیار انرژی بر و حتی شوک برانگیز بود.

به همین خاطر من در برنامه تور ترجیح دادم که قبل از پرواز به مورمانسک یک شب رو در هتل مسکو اقامت داشته باشیم. چرا که باید با بیشترین انرژی به مورمانسک می رسیدیم. درنتیجه بی خوابی شب قبل در فرودگاه رو در هتل 4 ستاره مسکو جبران کردیم.

اقامت در مسکو

اقامت شب اول سفر و همین طور دو شب آخر ما در مسکو در هتل آلفا بود. هتلی 4 ستاره که حدود 40 سال پیش و به مناسبت المپیک مسکو ساخته شده بود. از تجربه های قبلی می دونستم که دولت روسیه کندترین کارمندهای این سرزمین رو مسئول پذیرش هتل ما کرده بود و چک این کردن حدود 10 نفر مسافر خارجی در یک روز خلوت بیش از یک ساعت طول کشید. اگه شما هم قصد اقامت در هتل آلفا (یا سایر هتل های این مجموعه) رو دارید انتظار چنین مشکلی رو داشته باشید. هتلی با 28 طبقه و 40 اتاق در هر طبقه با این سیستم پذیرش کند برای من کماکان خیلی عجیب هست.

هتل ما کنار کرملین تاریخی ایزمایلوف قرار گرفته. (نمی دونم خبر دارید که شهر مسکو برخلاف بقیه شهرهای روسیه 2 تا کرملین داره). کرملین ایزمایلوف روزهای شنبه و یکشنبه پر هست از دستفروش هایی که هر جور جنس عتیقه و قدیمی رو می فروشن. ولی بقیه روزها خیلی سوت و کور هست. ما هم روز پنج شنبه وارد کرملین شدیم و با این حال یه تعداد غرفه فروش صنایع دستی وجود داشت. از طرفی انقدر فضا خلوت بود که تو آرامش بتونیم یه گشت سبک داشته باشیم و از همه مهم تر چندان هم انرژی برای گشت و گذار صرف نکنیم.

پیش به سوی مورمانسک برای دیدن شفق قطبی و کلی جاهای دیگه!

برنامه روز دوم سفر زمستانی روسیه ما سفر به مورمانسک بود. ساعت پرواز ما چند دقیقه قبل از ظهر بود. زمان بهینه که همسفرهای سحرخیز بتونن صبحانه شون رو با خیال راحت صرف بکنن و بعد به سمت فرودگاه حرکت کنیم. توفیق اجباری داشتیم که پرواز بدون بار به مقصد مورمانسک تهیه کنیم. به همین خاطر همه همسفرها با کمترین بار و سبک ترین حالت سفر رو ادامه دادن. به این صورت که هرکس لوازم ضروری رو در یک چمدان کابین سایز کوچک قرار داد و همراه آورد. سایر لوازم غیر ضروری هم با هزینه نه چندان زیادی در اتاق امانات هتل باقی ماند.

پرواز ما به مقصد مورمانسک از فرودگاه دوموده دوو مسکو انجام میشد. فرودگاهی متفاوت از جایی که روز قبل وارد مسکو شدیم. بیشتر پروازهای این فرودگاه، حداقل در زمان سفر ما پروازهای داخلی روسیه بود. به طور بسیار عجیبی فقط هواپیماهای خارجی تو این فرودگاه دیده می شد. این نکته رو یکی از همسفرها که خلبان بازنشسته کنجکاوی بود به من یادآوری کرد. من هم تا آخر سفر دنبال دلیلش بودم که بلاخره متوجه شدم. اجازه بدید شما هم کمی مثل من ذهنتون مشغول بمونه و آخر سفرنامه متوجه دلیل این اتفاق بشید.

نیازی به تکرار نیست که هدف اصلی سفر زمستانی ما به روسیه تماشای شفق قطبی سبز رنگ در آسمان سرزمین های شمالی بود. به همین خاطر فرودگاه دوموده دوو مسکو برای ما تصویر متفاوتی رو تداعی می کرد. این فرودگاه گویا مرکز اصلی پرواز هواپیماهای سیبرین ایرلاین بود. ایرلاینی خوش رنگ که رنگ سبز روشن اون هم روی لوگوی ایرلاین دیده می شد و هم روی بدنه هواپیماها. از اونجایی که اکثر پروازهای مسکو به مورمانسک با این ایرلاین انجام می شد، تماشای این پرنده های سبز رنگ در آسمان روسیه برای ما به معنای مقدمه دیدن شفق سبز رنگ در آسمان مورمانسک بود و ما رو بیشتر به ذوق میاورد.

رسیدن به مورمانسک

با چهار ساعت پرواز از مسکو به مورمانسک رسیدیم. احتمالا می دونید که روسیه در 9 زون زمانی مختلف قرار گرفته. ولی خوشبختانه شهرهای مسکو، مورمانسک و سنت پترزبورگ همگی در زون یکسانی قرار گرفتن. یعنی با سفر بین این شهرها نیازی به تغییر ساعت نیست.

ورود به مورمانسک بسیار راحت انجام شد. تقریبا از یک هفته قبل پلیس فرودگاه مورمانسک در جریان جزئیات سفر ما قرار گرفته بود. در واقع هم موقع اقدام ویزای روسیه در تهران شهر مورمانسک رو در برنامه سفرمون قرار داده بودیم. هم قبل از رسیدن اسکن ویزای روسیه، رزرو هتل مورمانسک، شماره تماس راهنماهای محلی رو در اختیار پلیس مورمانسک قرار داده بودیم.

نیکولای، دوست قدیمی و راهنمای محلی بیرون فرودگاه منتظر ما بود. با کمترین معطلی سالن خروجی فرودگاه مورمانسک رو که کمی از خانه من بزرگتر بود رو ترک کردیم و به سمت هتل مورمانسک حرکت کردیم.

ملاقات با دوستان قدیمی

باید اعتراف کنم بعد از چندین سال برگزاری تور شفق قطبی بزرگترین سرمایه من در روسیه دوستان خوبی هست که پیدا کردم. این بین واخدانگ و نیکولا کاری کردن که من به غیر از تماشای شفق قطبی انگیزه های بیشتری برای سفر به مورمانسک داشته باشم.

ولی امسال شرایط دوستی ما کمی تفاوت داشت. این تفاوت رو واخدانگ همون اول یادم آورد و کلی باعث خنده های نسبتا تلخ شد. سال گذشته وقتی داشتم برنامه تور شفق قطبی رو هماهنگ می کردم به واخدانگ پیام دادم که متاسفانه به دلیل تحریم های ظالمانه و منفعت های ایجاد شده برای کاسبان تحریم امکان ارسال پیش پرداخت برای من وجود نداره. جواب مستقیمی که از دوستانم در مورمانسک دریافت کردم این بود: نگران نباش رفیق. کارات رو انجام بده و وقتی اومدی باهم حساب و کتاب می کنیم. در واقع با افتخار بگم که من تور مورمانسک رو بدون پرداخت حتی یک روبل پیش پرداخت برگزار کرد.

گویا دوستان مورمانسکی ما از تقاضای من تعجب کرده بودن. چطور یه نفر میتونه تو این شرایط تحریم زندگی بکنه و حتی تور خارجی هم اجرا بکنه. در هر صورت ذهنشون با کلی علامت سوال درباره زندگی ایرانی ها تو شرایط تحریم مشغول شده بود که سفر سال گذشته ما تمام شد، جنگ روسیه و اوکراین شروع شد و تحریم های شدیدی سراغ مردم روسیه اومد. واخدانگ تو مسیر فرودگاه به هتل داشت این داستان رو تعریف می کرد و زد زیر خنده: منصور، من الان به جواب همه سوالام رسیدم. کاملا شرایط زندگی تو تحریم رو تجربه کردم!!!

برنامه ریزی سفر مورمانسک؟ نه! باید منتظر شانس باشیم!

طبیعتا قرار بود مانند هر تور دیگری برنامه ریزی سفر با بیشترین جزئیات انجام بشه. همسفرها هم از قبل در جریان برنامه روزانه فعالیت ها باشن. ولی تو سفر به مورمانسک و تور شفق قطبی امکان چنین کاری وجود نداشت. در واقع در این سفر ما مقاصد و اهداف سفرمون رو به ترتیب اولویت لیست کردیم:

1. تماشای شفق قطبی
2. سفر به تریبرکا
3. بازدید از دهکده سامی ها
4. بازدید از فستیوال مجسمه های یخی و سایر جاذبه های اطراف شهر کیروفسک
5. بازدید از جاذبه های گردشگری شهر مورمانسک

در بخش های بعدی سفرنامه مورمانسک متوجه خواهید شد که هرکدام اجرای هر کدام از این برنامه ها چه چالش هایی به همراه داشت.

تماشای شفق قطبی در مورمانسک

ما طبق برنامه چهار شب فرصت برای تماشای شفق قطبی در مورمانسک داشتیم. درست تا زمانی که به هتل مورمانسک رسیدیم هم معلوم نبود چه زمانی میتونیم شفق قطبی رو ببینیم. بهترین زمان برای تماشای شفق قطبی وقتی بود که:

• بیشترین فعالیت خورشیدی وجود داشته باشه
• بیشترین سرعت و تراکم پرتوهای خورشیدی وجود داشته باشه
• آسمان صاف باشه
• ترجیحا نور ماه وجود نداشته باشه
• و البته ما در مناسب ترین محل قرار گرفته باشیم.

بلاخره بعد از کلی همفکری متوجه شدیم شب اول بهترین زمان برای تماشای شفق قطبی هست. به همین خاطر قبل از نیمه شب همگی آماده شدیم. واخدانگ و نیکولای با دو ماشین مجهز که در مجموع برای 11 نفر ظرفیت داشتن دنبال ما اومدن. با توجه به تراکم ابر تصمیم گرفتیم به سمت مرز نروژ حرکت کنیم. چون صاف ترین هوا رو در اون منطقه پیش رو داشتیم. تو مسیر حرکت به سمت نروژ یاد آدم های زیادی افتادم.

کسانی که تو یک سال اخیر با من تماس گرفته بودن و می خواستن به روسیه سفر کنن. به قول خودشون اون بالاهای روسیه و نزدیک مرز نروژ. هیچ ایده ای هم نداشتن که شفق قطبی چه پدیده طبیعی جذابی هست. فقط دنبال این بودن که خودشون رو به مورمانسک برسونن و به طور غیر قانونی وارد نروژ یا سایر کشورهای اسکاندیناوی بشن. خوشبختانه خیلی راحت میشد متوجه هدف سفرشون شد و من سعی می کردم خیلی دوستانه از چنین سفری منصرف بکنمشون. در هر صورت مطمئن نیستم الان که دارم سفرنامه مورمانسک رو می نویسم چند نفرشون هنوز ایران هستن یا بلاخره تونستن زنده از یکی از مرزها وارد اروپا بشن.

تا قبل از این به من ثابت شده بود که نیکولای و واخدانگ تو پیدا کردن شفق قطبی کاملا حرفه ای هستن. انگار که مسیر شفق قطبی رو بو می کشن. بلاخره بعد از کمتر از یک ساعت تو اولین ایستگاه توقف کردیم. فضای بازی کنار جاده. ما از ماشین پیاده نشدیم. از داخل داشتیم نیکولای و واخدانگ رو می دیدیم که موبایلشون رو چک می کردن و خیلی زود به این نتیجه رسیدن که اینجا خبری از شفق قطبی نیست. پس دوباره حرکت کردیم به سمت محل توقف بعدی. فکر کنم بعد از سه مرتبه توقف به جایی که باید رسیدیم. نگاهمون به سمت شمال بود. تو اون عرض جغرافیایی که ما قرار داشتیم شفق قطبی اکثرا در جهت شمال دیده می شد.

باید یاداوری کنم که لنز دوربین گوشی ها حساسیت بیشتری نسبت به چشم ما دارن و احتمال دیدن شفق تو دیسپلی گوشی بیشتر از دیدن با چشم غیر مسلح هست. به همین خاطر مثل فیلم های ترسناک کلیشه ای با گوشی هامون دنبال شکار روح های سبز سرگردان تو آسمان بودیم. بلاخره تونستیم چندتا شفق ضعیف رو ببینیم. این شفق ها مخصوصا وقتی دوربین رو روی سه پایه گذاشته بودیم و تقریبا 15 ثانیه نوردهی داشتیم تو بهترین حالت ثبت می شد. ولی تماشای این شفق هم چندان جذاب نبود. ما دنبال شفق های سبز و شفاف و حتی رقصان تو آسمان بودیم. اتفاقی که تو اون شب مهتابی هم خیلی سخت بود.

کم کم داشتیم ناامید می شدیم. عکس ها در نظر ما بیشتر شبیه به این بود که با فیلتر نرم افزارهای رایگان گرفته شده. نه اینکه شفقی باشه که ما تجربه کرده باشیم. تنها کاری که می تونستیم اون موقع بکنیم صبر بود. امیدمون به شب های طولانی و قوانین احتمال بود. خوشبختانه تو اون فصل سال و اون عرض جغرافیایی تا ساعت 6 صبح هم در آسمان تاریکی مطلق داشتیم. ولی هوا سردتر می شد و امید ما کمتر. این بزرگترین دلگرمی ما دوستان مورمانسکی بودن. برخلاف بقیه تورلیدرهای محلی که اکثرا سعی می کنن به بهانه های مختلف از زیر مسئولیت در برن، این ها به ما امید می دادن که چشممون به آسمون باشه.

ساعت 3:30 صبح شده بود و خبری از شفق نبود. تصمیم گرفتیم به سمت مورمانسک برگردیم. این خبر شاید تلخ ترین قسمت از سفرنامه مورمانسک باشه. یعنی امشب خبری از تماشای شفق قطبی نیست. گرچه من از واخدانگ قول گرفتم که دوباره تو ایستگاه های قبلی توقف بکنیم. بلکه آخرین احتمال ها رو از دست ندیم. همین اتفاق هم افتاد و دوباره تو تک تک محل های قبلی ایستادیم. ولی خبری از شفق قطبی نبود.

تا اینکه رسیدیم به آخرین ایستگاه. یا همون اولین اینستگاهی که تو مسیر رفت توقف داشتیم. تقاطع جاده اصلی و فرعی که یه زمین باز و مسطح بود. من ناامید تو صندلی جلوی ماشین نیکولای نشسته بودم. بقیه هم تو ماشین بودن که یک مرتبه ارواح سرگردان پیدا شدن. آدم ها دو دسته هستن: یک دسته اونایی که نگاهشون به آسمون هست و اول از همه متوجه شفق قطبی میشن. دسته دوم کسایی که قبل از دیدن شفق، صدای ذوق کردن گروه اول رو می شنون. من تو ماشین مشغول چک کردن برنامه فردا بودم که با صدای ذوق بقیه متوجه شدم یه گروه دومی هستم. بله شفق قطبی شروع به تابش کرد. نه یک مرتبه، نه دو مرتبه، بلکه تعداد زیادی شفق رو در جهات مختلف آسمان می دیدیم. بعضی ها به قدری فعال بودن که رقصیدنشون تو آسمون رو به سادگی می شد دید.

من که علاوه بر خستگی فیزیکی، استرس ناکامی همسفرها از تماشای شفق قطبی رو داشتم انرژی بیرون اومدن از ماشین رو نداشتم. فقط گاهی از شیشه جلو، شیشه کناری و عقبی دنبال شفق می گشتم. نیکولای که فهمید من نای حرکت کردن ندارم سنگ تموم گذاشت. ماشینش رو روشن کرد و شروع کرد به دنبال کردن شفق ها. هر طرفی که یک شفق قوی می دیدیم سریع به اون سمت حرکت می کرد. لاستیک های ماشین یخ شکن بودن و به سادگی روی برف حرکت می کردن. ولی انقدر شتاب می گرفت که ماشینش کمی روی یخ سر بخره و هیجان دیدن شفق رو برای من چندین برابر بکنه. و ما برای مدتی طولانی مشغول عشق بازی با نورهای سبز و سرخ در آسمان شمالگان شدیم.

سفر به مورمانسک و سفرنامه مورمانسک رو میشد همینجا تموم کرد. ولی همون طوری که تو اسم مقاله خوندید، تماشای شفق قطبی مساله اصلی نبود. این سفر و این سفرنامه مورمانسک داستان های دیگه ای داره که به تجربه کردن و شنیدنش میرزه.

سفر به دهکده تریبرکا

جاده مورمانسک به تریبرکا چیزی شبیه به جاده دیزین شمشک خودمون هست. احتمال بسته بودنش خیلی بیشتر از احتمال باز بودنش هست. خیلی از همسفرها قبل از ثبت نام تور مورمانسک تقاضا دارن که حتی شده برای یک شب تو تریبرکا اقامت داشته باشیم. ولی اون قسمت بی رحم شخصیت تورلیدر من قاطعانه جواب رد بهشون میده. تجربیات زیادی از سایر تورها دارم که تونستن خودشون رو به تریبرکا برسونن، ولی برگشت از تریبرکا و تو رسیدن به موقع به فرودگاه مورمانسک برای پرواز برگشت به مسکو یا موفق نشدن یا با استرس و هزینه بسیار زیاد انجام دادن. به همین خاطر سفر به تریبرکا رو دوباره به شانس و داشتن یک روز آفتابی و جاده باز موکول میکنم.

همون طوری که تو بخش های قبلی سفرنامه مورمانسک بهتون گفتم این بهترین سفر چند سال اخیر من به مورمانسک بود. درست تا قبل از فرود هواپیمای ما در مورمانسک، جاده تریبرکا با طوفانی شدید بسته شده بود. ولی بعد از دو روز صبر کردن، یک هوای صاف، روزی گرم، جاده ای صاف و درختانی برف گرفته که زیر تابش خورشید می درخشیدن نصیبمون شد. حتی نیکولای هم تعجب کرده بود و می گفت شما خیلی خوش شانس یا به قولی سوپرلاکی هستید که چنین هوای صاف و گرمی رو تجربه می کنید. محض اطلاع دمای منفی 5 درجه در زمستان تریبرکا گرم به حساب میاد.

خوشحالی ما تو روز بعد از تماشای اون شفق قطبی و تجربه این مسیر زیبا به سمت تریبرکا غیرقابل توصیف بود. اگه من رو بشناسید می دونید که با برگزاری تورهای شاد میونه خوبی ندارم. قرار نیست تو سفر خودمون رو با آهنگ های شاد و قری مشغول بکنیم. ولی اگه بخواهیم جایی خوشحالیمون رو تکمیل کنیم هم از موسیقی مناسبی برای این کار استفاده می کنم. به همین خاطر رفتیم سراغ گوش دادن به یکی از پرطرفدارترین گروه های پانک راک روسی به نام لنینگراد. و آهنگ سوپرگود که کاملا با حال و هوای اون لحظه ما سازگار بود.

ماشینمون تو جاده های برفی می تاخت ما هم با آهنگی که خواننده روس به طور عمدی لهجه انگلیسیش رو کج و کوله می کرد می رقصیدیم و لذت می بردیم. اگه دوست دارید با حال و هوای اون لحظه ما بیشتر آشنا بشید این آهنگ رو می تونید از اینجا ببینید.

گورستان کشتی ها تریبرکا

ساعت 3 عصر و قبل از غروب آفتاب رسیدیم به اولین مقصدمون تو تریبرکای قدیم یعنی گورستان کشتی ها. اسکله قدیمی که بقایای تعدادی کشتی کوچک ماهیگیری برای سال ها اونجا موندن و در حال پوسیدن هستن. دوباره باید درباره شانس باهاتون صحبت بکنم. موقع بازدید از گورستان کشتی ها باید خوش شانس باشید تا مقدار متناسبی برف وجود داشته باشه. مثلا در سفر اول که قبل از کرونا داشتیم انقدر برف باریده بود که فقط نوک کشتی ها از برف بیرون زده بود. ولی این دفعه همه چیز عالی بود. تو عکس های ما غروب آفتاب و آسمان سرخ، بقایای کشتی ها و برف به میزان کاملا مناسبی وجود داشتن. هیچکدام از این عناصر به بقیه غلبه نداشتن و ما یه تجربه بصری عالی داشتیم.

لبه دنیا در تریبرکا

تا قبل از تاریک شدن هوا به سمت لبه دنیا رفتیم. آخرین و شمالی ترین خشکی روسیه. احتمالا این منطقه رو با تاب چوبی بزرگی که داره تو عکس های سفرنامه مورمانسک که توسط بقیه جهانگردها نوشته شده دیده باشید. عجیب ترین قسمت این منظره از نظر من سطح آب دریا بود. دمای هوا تقریبا منفی 15 درجه بود. طبق قوانین فیزیک هم باید دمای آب مثبت 4 درجه می بود. اختلاف دمای زیاد بین آب و هوای بیرون باعث می شد که آب دریا به راحتی بخار بکنه. طوری که یه مه نسبتا غلیظ روی سطح آب رو گرفته بود. همین کافی بود که منظره ای سرد و مرموز و منحصر به مناطق شمالی رو تجربه بکنیم.

هوا انقدر خوب بود که کمی کنار ساحل قدم بزنیم. طبق عادت از همسفرها جدا شدم که هرکدوم تو حال و هوای شخصی خودشون از طبیعت لذت ببرن. مثل همه دریاها موج ها خودشون رو به شن های ساحل می کوبیدن. ولی تفاوت اصلی اینجا بود که به راحتی نمی تونستن به دریا برگردن و بخشی از اون روی سطح ساحل یخ می زد. در واقع ما داشتیم روی یک ساحل شیشه ای قدم می زدیم. به قدری ساحل سر بود که یک هوس سرسره بازی به سرش میزد. یکی دیگه هوس رقص به سبک مایکل جکسون.

نکته مشترک تقریبا همه همسفرها هم این بود که هر چند دقیقه یکیشون روی یخ ها سر می خوردن و باعث شادی جمع می شدن! یکی از یادگاری های همین سر خوردن ها هم تا روزی آخر و موقع برگشت به صورت خراش نسبتا عمیق رو صورت علیرضا، یکی از همسفرهامون باقی موند. اگه علیرضا اجازه داد فیلم یکی از زمین خوردن هاش رو براتون آپلود می کنم که این بخش از سفرنامه مورمانسک کمی شادتر و لذت بخش تر بشه 😛

در تریبرکا نهنگ ببینید!

دوباره قرار هست تو سفرنامه مورمانسک درباره شانس با شما صحبت کنم. ولی قبلش خیالتون رو راحت بکنم. همه شما تو سفر به تریبرکا می تونید نهنگ ببینید. نهنگ یک گونه جانوری بومی در دریای برنت هست. احتمال دیدن نهنگ زنده تو فصل زمستان خیلی کم هست. منتها به لطف تغییرات اقلیمی و گرمایش جهانی، دقیقا دو روز قبل از سفر ما به تریبرکا واخدانگ یه نهنگ زیبا رو شناکنان تو ساحل تریبرکا دید. خوب تا اینجای داستان واختانگ شخصیت خوش شانس داستان بود و ما شخصیت بد شانس. به همین خاطر ما فقط تونستیم اسکلت نهنگی که سال 2019 تو تریبرکا دیده شده بود رو ببینیم. یه مهره ستون  فقرات نهنگ که به عنوان میز ازش استفاده می شد و یه المان محیطی طراحی شده تو ساحل تریبرکای جدید با پس زمینه دریای برنت. در واقع میشه گفت نهنگ این چند ساله تبدیل به نماد شهر تریبرکا شده.

سرویس بهداشتی در تریبرکا

خاطرم هست اولین بار که قصد سفر به تریبرکا داشتم ویدئوهای یه یوتیوب بلاگر تو تریبرکا رو دنبال می کردم. دوست ما چندین مرتبه تاکید می کرد که توی تریبرکا فقط یک سرویس بهداشتی وجود داره و حداقل برای موارد شماره 2 دچار مشکل خواهید شد. از اون سال تا الان ورود سیل گردشگر به تریبرکا شرایط رو تاحدودی تغییر داده. تعداد نسبتا زیادی هتل و رستوران تو تریبرکای جدید و قدیم وجود داره. ولی گویا هنوز مشکل سرویس بهداشتی کاملا حل نشده.

تو مسیر برگشت از تریبرکای جدید به نیکولا (که دیگه اونقدر صمیمی شده بودیم که کولا صدا کنمش) گفتم سرویس بهداشتی لازم داریم. کمی فکر کرد و برای اینکه خیالش رو راحت کنم گفتم مورد شماره یک هست. ولی کولا که نمی خواست ما رو تو سرما و تاریکی ول کنه گفت کمی صبر کنید. بعد از چند دقیقه رسیدیم جلوی یه هتل و رستوران خیلی شیک. کولا گفت داخل نمیاد. ولی کروکی کامل رستوران رو برای ما کشید و گفت با خونسردی برید داخل و از سرویس بهداشتی استفاده کنید. من هم به عنوان یه لیدر (به معنای واقعی کلمه) جلو افتادم و با نقشه ذهنی به رستوران نفوذ کردم. بقیه دوستان هم به ترتیب ضرورت مشکلشون دنبالم افتادن.

سریع دستشویی رو پیدا کردم و بچه ها داخل رفتن. خودم هم گوشه ای منتظرشون موندم. هوای داخل و خارج خیلی اختلاف دما داشت و برای عرق نکردن کاپشن پر نسبتا پرحجمم رو از تنم در آوردم. همون لحظه خانم محترمی جلو اومد و به من اشاره کرد که کاپشنم رو اتاق کناری آویزون کنم تا راحت باشم. این فضاهای رختکن تو همه کاربری های عمومی روسیه رایج هست. از تئاتر و اپرا گرفته تا رستوران و مرکز خرید. در هر صورت من که قصد موندن داخل رستوران نداشتم کاپشنم رو دستم گرفتم و تو رختکن منتظر بقیه موندم.

متاسفانه خانم مهماندار که بیش از حد مهربان بود و چهره من بیش از حد خجالتی به نظر می رسید به سمتم اومد: راحت باشید. کاپشنتون رو آویزون کنید و تشریف بیارید داخل. خیلی شرمنده شدم و مجبور شدم بهش بگم که از این رستوران زیبا تو دل برف، ما فقط می خواهیم که از سرویس بهداشتیش استفاده کنیم. خانم بیش از حد مهربان خیلی سعی کرد مهربان بمونه و با اخمی اندک برگشت که به مشتری های واقعیش برسه. من هم با دوستانی که الان تازه می تونستن از زیبایی های تریبرکا لذت ببرن سوار ماشین شدیم و به سمت مورمانسک برگشتیم.

ساحل تخم اژدها در نزدیکی تریبرکا

خیلی ممنون دنیای پرقدرت رسانه ها. یه ساحلی هست تو شمال روسیه. خیلی مرموزه. سنگ هاش شبیه به تخم اژدها هست!!! چقدر عجیب. بله خیلی عجیب هست. ولی از اون عجیب تر این هست که تو این سفرنامه مورمانسک بخونید که ما از ساحل تخم اژدها بازدید نکردیم. به خاطر اینکه شما شوک زده نشید و ما هم حس حسرت بهمون دست نده که این همه راه رفتیم و این پدیده عجیب رو ندیدیم، رفتیم به سمت ساحل تخم اژدها.

آخرین جایی که ماشین میتونست بره پارک کردیم. تعدادی اسنوموبیل بودن که با 0100 روبل (حدود 15 دلار) ما رو تا ساحل تخم اژدها می بردن. هرجور حساب کردیم مبلغ زیادی بود. مخصوصا که کلا 10 دقیقه بیشتر راه نبود و اسنوموبیل هایی که تو تعطیلی آخر هفته مسیر رو زیاد رفته بودن راه رو برای ما صاف کرده بودن. کلی پیاده روی کردیم. بلاخره که طبیعت منطقه سرد و زیبا بود و ما داشتیم لذت می بردیم. آخرش رسیدیم به اونجایی که باید. یه ساحل استاندارد با تعدادی سنگ که موج دریا گوشه هاشون رو تراش داده بود و گرد شده بودن. همین. شاید شما تابحال ساحل تخم اژدها رو ندیده باشید. ولی حتما یه ساحل سنگی دیدید. تنها فرق اینجا این بود که سنگ هاش کمی بزرگ تر بود. و البته صاحبان اسنومبیل های 1000 روبلی هم روی تبلیغات اینجا خیلی بیش از حد موفق بودن.

بازدید از دهکده سامی ها

من قبلا تو یه مقاله دیگه موضع خودم رو درباره دهکده سامی ها مشخص کرده بودم. تو این سفرنامه مورمانسک هم نمی خوام زیاده گویی بکنم. اگه دوست دارید میتونید این مقاله رو بخونید تا بدونید که چرا من علاقه ای به دهکده سامی ها ندارم. ولی به لطف تبلیغات گسترده ای که تو تبلیغ تور شفق قطبی سایر آژانس ها انجام شده، حذف دهکده سامی ها از برنامه سفر کار پر ریسکی هست. به همین خاطر مطمئن شدم که همه همسفرها متوجه عدم علاقه من به دهکده سامی ها شدن و بقیه ماجرا رو گذاشتم تا خودشون تجربه بکنن.

این قسمت از سفرنامه مورمانسک شاید تنها بخشی باشه که شانس و اقبال چندان تاثیری رو کیفت سفر نداره. دهکده سامی ها یه مرکز گردشگری تو جنوب مورمانسک هست. جاده آسفالته تقریبا تا مقابل ورودی دهکده سامی ها میره. تو هر شرایط جوی هم تقریبا برنامه هاشون اجرا میشه. پس دهکده سامی ها رو تو الویت های آخر قرار دادیم و اون روزهایی که امکان بازدید از تریبرکا وجود نداشت برنامه رو اجرا کنیم.

الان که یادم میفته باید حرف قبلیم رو اصلاح بکنم. این قسمت از سفرنامه مورمانسک هم شانس تعیین کننده بود. چرا که از شانس بد ما اون روز یه گروه بزرگ که انگار کارمندان یه شرکت روسی با خانواده شون بودن برای تفریح دست جمعی به دهکده سامی ها اومده بودن. کارمندهای دهکده سامی ها هم گویا تو این روزهای بعد از جنگ و تحریم قید خدمات به اندک مسافرهای خارجی رو زده بودن و اقلیت توریست های خارجی ایرانی و چینی رو فراموش کرده بودن. حتی زحمت ترجمه انگلیسی توضیحات رو هم برای ما نکشیدن. واخدانگ تا جایی که تونست و من تا جایی که از سال های قبل خاطرم بود برای همسفرها توضیحاتی دادم. ولی راستش رو بخواهید این بی احترامی یا بهتر بگم رفتار غیر حرفه ای از نگاه همسفرهای حرفه ای و دنیا دیده ما دور نموند.

در نهایت ما تو دهکده سامی ها هاسکی دیدیم. به گوزن ها غذا دادیم و عکس گرفتیم. سورتمه سواری کردیم، سوپ ماهی بدمزه خوردیم و همه کارهای توی چک لیست رو انجام دادیم و بعد به سمت مورمانسک برگشتیم.

فستیوال مجسمه های یخی و سایر جاذبه های گردشگری کیروفسک

این قسمت از سفرنامه مورمانسک از نظر شخصی من، و بعد از تماشای شفق قطبی، جذاب ترین قسمت سفر به مورمانسک بود. برای رسیدن به شهر کیروفسک ما مسیر نسبتا طولانی رو رانندگی کردیم. این برای ما یعنی تجربه کردن مناظر بیشتر. به یکی از بزرگترین و البته زیباترین پیست اسکی های روسیه رفتیم. در یک رستوران رویایی نهار خوردیم و بعد از چندین سال سفر به مورمانسک، برای اولین بار از جنگل اسرارآمیز کیروفسک بازدید کردیم که به ادعای اکثر همسفرها تجربه ای حتی بهتر از دهکده سامی ها بود.

پیست اسکی کیروفسک و بهترین منظره در سفرنامه مورمانسک

برنامه زمانی ما طوری بود که اولین مقصد این روز از سفر بازدید از فستیوال مجسمه های یخی باشه. بعد به سمت پیست اسکی کیروفسک حرکت کنیم و غروب آفتاب بی نظیری رو در ارتفاعات تجربه کنیم. ولی شرایط جوی برنامه ما رو تغییر داد. هوای نسبتا ابری احتمال این رو پیش میاورد که غروب رو از دست بدیم. پس اول از همه به سمت پیست اسکی کیروفسک حرکت کردیم تا سر ظهر اونجا باشیم. البته که تو زمستان شمالگان، سر ظهر هم خورشید جایی شبیه به غروب در ایران هست. پس خیالمون راحت بود به اندازه کافی منظره جالبی می بینیم.

سوار تله کابین شدیم و حدود 500 متر ارتفاع گرفتیم. تقریبا تو مرتفع ترین نقطه منطقه پیاده شدیم که ترکیب طبیعت زیبا و ساختمان بتنی غول آسایی ما رو شوک زده کرد. کلا روسیه و اتحاد جماهیر شوروی در ساخت بناهای بتنی غول آسا متخصص هستن. این رستوران پانوراما هم با اینکه تازه ساخته شده بود، ولی کاملا حال و هوای کمونیستی داشت. ترجیح میدم تو این بخش از سفرنامه مورمانسک درباره مناظری که تجربه کردیم چیزی نگم. فقط شما رو با چند عکس زیبا از پیست اسکی شهر کیروفسک تنها می ذارم. درضمن اگه به معماری مدرن دوره کمونیست در اتحاد جماهیر شوروی علاقه دارید، برای نوروز 1402 برنامه خاصی براتون تدارک دیدیم.

فرصت کافی برای اسکی کردن نداشتیم. علاقه چندانی هم بین همسفرها نبود. پس تصمیم گرفتیم زودتر سراغ نهار بریم. رستوران سلف سرویس تو یکی از شیک ترین پیست اسکی های روسیه احتمالا گزینه خیلی گرونی به حساب میومد. ولی در کمال تعجب فقط با پرداخت 850 روبل (حدود 12 دلار) و ارزون تر از رستوران های که تو خود مورمانسک رفته بودیم تونستیم یه نهار مفصل بخوریم.

فستیوال مجسمه های یخی کیروفسک

میشه با اطمینان گفت روس ها از زمان پتر کبیر تا به امروز سعی کردن در هنر خودشون رو به اروپایی ها برسونن. تو زمینه های مختلفی هم موفق شدن. مجسمه های غول آسای شهری نمادی از اتحاد جماهیر شوروی به حساب میاد. ولی تو فستیوال مجسمه های یخی کیروفسک این هنر رو تونستن بومی بکنن. یخ و برف متریال بومی هست که جای سنگ مرمر یونانی ها و رومی ها رو گرفته. هر سال تعداد زیادی هنرمند به این شهر میان و با بلوک های یخی بزرگ مجسمه های جذابی رو درست می کنن. کل این فستیوال داخل یک سوله بزرگ برگزار میشه. خوشبختانه حجم برف و سلیقه طراحی روس ها طوری هست که کمتر کسی متوجه ورود به یک سوله صنعتی میشه.

پارک هنر یا جنگل اسرارآمیز

تو مسیر کیروفسک یه جایی کنار یه دریاچه یخ زده پارک کرده بودیم تا عکس بگیریم. واخدانگ اومد پیشم و یه سری عکس نشونم داد. گفت اگه برنامه امروزتون رو تا تاریکی هوا لفت بدید میتونیم اینجا رو هم ببینیم. البته که تو زمستان شمالگان تاریکی شب از رگ گردن به ما نزدیک تر بود. ولی خیلی برام جالب بود که راهنمای محلی ما به جای اینکه زودتر برنامه رو تموم بکنه، هی مسیرهای جدید بهمون معرفی می کرد. اون هم بدون دریافت حتی یک روبل هزینه اضافه.

عکس ها جنگلی رو توی شب نشون می داد که پر بود از مجسمه های برفی و چوبی. مسیرهای پیاده باریک این مجسمه ها رو تو دل جنگل به هم وصل کرده بود. کل جنگل هم توسط لامپ های رنگی و شاید نه چندان خوش سلیقه نورپردازی شده بود. وقتی که به جنگل اسرار آمیز رسیدیم فهمیدیم جذاب ترین قسمت داستان موسیقی وهم برانگیزی بود که تو فضاهای مختلف و متناسب با تم مجسمه های برفی تو محیط پخش میشد.

یه گوشه ای از جنگل اسرار آمیز هم یه مسیر سرسره بازی نسبتا بزرگ ساخته بودن که با تیوپ میتونستید کلی آدرنالین ترشح کنید. تقریبا دو ساعت تو شب زمستانی مورمانسک تو این جنگل مشغول بودیم و آخرین گشت خودمون تو استان مورمانسک رو انجام دادیم.

بازدید از جاذبه های گردشگری شهر مورمانسک

تا اینجای کار همه برنامه ها داشت خوب پیش می رفت و مسایل جوی هیچ برنامه ای رو کنسل نکرده بود. به همین خاطر ترجیح دادیم برنام گشت شهری که هر سال تو روزهای کنسل شدن احتمالی یکی از برنامه ها انجام می دادیم رو آخر شب و هنگام برگشتن به شهر انجام بدیم. تو مسیر برگشت از دهکده سامی ها سری به مجسمه آلیوشا زدیم. یک روز دیگه تو مسیر برگشت از نمای بیرونی یخ شکن لنین دیدن کردیم و باز ترجیح دایدیم بنا به دلایلی از داخل یخ شکن لنین دیدن نکنیم.

سفرنامه مورمانسک و تجربه شکمگردی ما

اکثر کسانی که به روسیه سفر کردن می دونن که روسیه تجربه شکمگردی و خوراک جذابی رو نمی تونه برای شما فراهم کنه. مخصوصا اگه شما از ایران و فرهنگ غذایی نسبتا غنی اون اومده باشید. این قضیه تو سفر ما زمانی مشخص تر شد که آرمینا و هایبرت، مادر و پسر ارمنی ساکن تهران هم با ما همسفر شده بودن. تو همون روز اول سفر هایبرت از من پرسید که کباب خوب کجا پیدا میشه؟ قبول کنید پیدا کردن جواب مناسب کار سختی بود. همین طوری هم معرفی غذای خوب به ایرانی ها تو روسیه کار سختی هست. چه برسه به اینکه این سوال رو یه ارمنی که کباب خوری تو خون و دی ان ای اون هست ازت بپرسه.

دوباره تو سفرنامه مورمانسک ما صحبت از شانس میشه. چرا که دقیقا کنار هتل ما یه رستوران معروف بود که من این همه سال متوجه اون نشده بودم. نکته جالب رستوران هم اسم اون بود که انگار طوری انتخاب شده بود که هایبرت و مادرش رو جذب خودش بکنه: رستوران شیشلیکوف . همین اسم خیالمون رو راحت کرد که کباب های خوبی رو میشد تو این رستوران پیدا کرد. مخصوصا برای هایبرت که اکثر جاها با شیطنت می گفت ما ارمنی هستیم و نمی خواد برای ما غذای حلال پیدا بکنی.

این بخش از سفرنامه مورمانسک شاید به درد خیلی کسانی که قصد سفر به مورمانسک دارن بخوره. پس بهتره چند تا رستوران دیگه رو بهتون معرفی بکنم. دقیقا روبروی رستوران شیشلیکف، رستوران دیگه ای به نام غاز طوسی وجود داره. اسم انگلیسیش هم میشه Gray Goose. ما تو چندین سفر این رستوران رو تجربه کردیم و تقریبا همه همسفرها از کیفیت غذا راضی بودن. فقط یادتون باشه اگه شما دنبال رستوران در مورمانسک می گردید و یکی از این رستوران ها رو انتخاب کردید، حتما از روز قبل رزرو بکنید. مخصوصا شب های آخر هفته که حسابی شلوغ میشه.

غیر از رستوران های نسبتا لوکس و شیک که تو دو پاراگراف قبلی گفتم، فکر کنم لازم هست تو سفرنامه مورمانسک درباره رستوران های ارزان و دم دستی هم اطلاعاتی بدم. راستش ما یه عادت عجیب تو سفر داشتیم که حسابی ما رو به سختی مینداخت ولی خودمون خوشحال بودیم. اینکه وقتی به هتل یا هاستل برمیگشتیم شروع میکردیم به گپ زدن و صحبت و یه هو وقتی که همه رستوران ها و فروشگاه ها تعطیل شده یادمون میفته که گرسنه مونیدم و شام می خواهیم. به همین خاطر چند سری حوالی نیمه شب عملیات اکتشافی برای پیدا کردن رستوران در مورمانسک انجام دادیم که نتیجه هم چندان بد نشد.

دقیقا روبروی ایستگاه راه آهن مورمانسک یه رستوران 24 ساعته پیدا کردیم که یه سری ساندویچ و پیتزای دم دستی می فروخت. صاحب رستوران هم یه آقای آذری و اهل لنکران بود که ایران رو هم به خوبی میشناخت. جاتون خالی نباشه تا غذا آماده بشه گفتگوهای جذابی باهاش داشتیم. اون هم خوشحال بود تو دور افتاده ترین نقطه روسیه یه هم زبون پیدا کرده. باید یادآوری کنم که سفر ما به مورمانسک دقیقا چند روز بعد از حمله به سفارت آذربایجان بود.

دوست آذربایجانی هم که فکر می کرد ما از مسئولان رده بالای ج.ا هستیم که نصف شب اومدیم تو رستورانش پیتزای 100 روبلی بخوریم کلی به ما گلگی می کرد. آخرش هم ما رو تهدید کرد که کشورهای مسلمان منطقه یعنی آذربایجان، ترکیه و پاکستان (ایران رو کشور مسلمان حساب نمی کرد 😉 ) میتونن متحد بشن و به ایران حمله بکنن و حال ما رو بگیرن. ما هم برای اینکه بحث رو عوض کنیم از جاذبه های گردشگری منطقه 11 و 12 تهران باهاش صحبت کردیم.

کلیات برنامه سفر به مورمانسک و شفق قطبی

در پایان این سفرنامه توضیحاتی کلی درباره این سفر به شما می دهم:

• مدت سفر: 8 روز و 7 شب
• شهر های مقصد: مسکو، مورمانسک، تریبرکا، کیروفسک
• وسیله سفر: 4 پرواز در مسیرهای تهران به مسکو ، مسکو به مورمانسک ، مورمانسک به مسکو و مسکو به تهران.
• اقامت: هتل 4 ستاره در مسکو ، هتل 3 ستاره در مورمانسک (گزینه هاستل در مورمانسک هم روی میز بود که 3 نفر از دوستان استفاده کردن)
• نوع سفر: تور گروهی
• هزینه سفر: هزینه تور شفق قطبی 700 دلار امریکا ، پرواز تهران – مسکو – تهران حدود 9 میلیون تومان ، ویزای روسیه 150 دلار امریکا
• تعداد همسفران: 10 نفر مسافر از ایران، یک نفر راهنما از ایران، یک نفر راهنما در مسکو، 2 نفر راهنما در مورمانسک و در مجموع دوستی جدید بین 14 جهانگرد از ایران و روسیه.

امیدوارم سفرنامه مورمانسک تونسته باشه کمی حالتون رو خوب کرده باشه. اگه سال های بعد قصد سفر به مورمانسک داشته باشید خوشحال میشم این مقاله بتونه بهتون کمک بکنه. اگر سوال بیشتری درباره سفر به مورمانسک و تماشای شفق قطبی داشتید پایین همین مطلب مطرح کنید تا من در اولین فرصت بهتون پاسخ بدم.

نوشته سفرنامه مورمانسک – سفرنامه تور شفق قطبی 1401 اولین بار در گروه گردشگری قطار سیبری. پدیدار شد.

به نظر و تجربه من، اصحاب صنعت گردشگری تخصص بالایی در تعریف دوباره و البته کاملا اشتباه از یک سری مفاهیم بدیهی دارن. هرجا که صحبت از گردشگری پایدار شد، انتظار دارم که کلی منابع طبیعی برای مثلا یک هتل سنتی یا تور طبیعت گردی هدر بره. یا مثلا وقتی اسم بازارچه سنتی رو تو برنامه یک تور میشنویم، در نهایت با جایی روبرو میشیم که نه شبیه به بازار هست و نه بویی از سنت برده. درباره دهکده سامی ها هم همین اتفاق دقیقا افتاده.

آیا واقعا اینجا دهکده هست؟

به شما گفته شده که قرار هست از دهکده سامی ها بازدید کنید. اولین و بدیهی ترین چیزی که به ذهنتون میرسه این هست که قراره شما وارد یک دهکده یا یک روستا بشید. جایی که چند نفر مردم از قبیله سامی ها دارن به روش سنتی زندگی می کنن. (مطمئن هستم دیگه همه شما روش زندگی در روستا رو بلد هستید و نیاز به توضیح بیشتر نیست). خوب اولین مشکل همینجا شروع میشه. چون شما اصلا قرار نیست وارد یک روستا بشید. چون اونجا اصلا کسی زندگی نمی کنه. نهایت یک یا دو نفر سرایدار شب ها اونجا نگهبانی میدن که باز هم تعریف درستی از زندگی نیست. پس اگر بخواهیم واقع بین باشیم، مقصد ما یک سایت گردشگری با مساحت مشخصی روبرو هستیم که دورش کاملا فنس کشی شده و قرار هست یک سری خدمات گردشگری به شما ارائه بشه.

سورتمه سواری در دهکده سامی ها

من شخصا با سورتمه سواری قوم سامی یا هر کدوم از اقوام بومی در مناطق سردسیر شمالی مشکل ندارم. زمانی بود که اجداد ما ایرانی ها تو این کشور بی آب و علف مشغول قنات کندن بودن تا تو گرمای تابستان کمی آب خوردن پیدا بکنن. همون زمان هم مردم سامی تو مورمانسک روسیه برای اینکه تو اون سرمای شدید از سگ های هاسکی یا گوزن قطبی برای حمل و نقل استفاده میکردن. چیزی که بهش میگن تنازع برای بقا و چندان هم در انحصار انسان ها نیست و هر موجود زنده ای اون رو به نحوی تجربه کرده. تصور اینکه یه سگ هاسکی چند نفر انسان بومی شمال روسیه رو به سورتمه خودش بسته باشه و این طرف و اون طرف بره هم با این منطق چندان عجیب و سورئال نیست. در واقع علت اینکه انسان بومی قطب شمال هاسکی بومی قطب شمال رو به سورتمه خودش میبست این بود که زور انسان بیشتر بود.

منتها، سورتمه سواری توریست ها با اون کاپشن های پر پف پفی و رنگی رنگی (فعلا درباره پر حیوانات استفاده شده در کاپشن هاشون صحبت نمی کنیم) تو گروه های بزرگ بیان به مورمانسک یا هر منطقه دیگه ای از روسیه که با هاسکی ها سورتمه سواری بکنن اصلا خوشایند نیست. سرمایه دارهای روسیه هم مثل هر جای دیگه دنیا شم اقتصادی قوی دارن. وقتی چنین تقاضایی وجود داشته باشه طبیعی هست که هر سال چندتا دهکده سامی ها ی جدید راه اندازی بشه و تعداد بیشتری هاسکی، گوزن قطبی و … اسیر بشن که موقع زمستون یه سری توریست از چین و کشورهای گرم و بی آب و علف خاورمیانه برای چند ساعت تماشاشون بیان.

شرایط زندگی هاسکی ها، گوزن ها و سایر حیوانات بومی

اگه خیلی سعی و تلاش بکنید میتونید به جای مورمانسک و مناطقی که مرکز گردشگری انبوه شده، به مناطق بکر روسیه سفر کنید. جایی که زندگی روستایی مردم بومی تا حدودی شبیه به روستاهای سنتی حتی ایران هست. یعنی تعدادی خانواده در کنار هم زندگی می کنن. برای بقا در طبیعت سخت، امرار معاش و کسب درآمد تا جایی که ممکن هست مشغول کشاورزی و دامداری هستن. در این خانواده های روستایی نگهداری تعدادی گوزن شمالی که از گوشت و شیرشون برای تغذیه استفاده بشه کاملا طبیعی هست. سگ های هاسکی هم وظیفه کشیدن سورتمه های اونها رو به عهده دارن. گرچه به مدد مدرنیسم امروزه خیلی از روستاهای بکر هم از غذای صنعتی و خودروی شخصی استفاده می کنن.

با این حال شرایط زندگی هاسکی ها و سایر حیوانات بومی در دهکده سامی ها کاملا متفاوت هست. زندگی این حیوانات دو حالت کلی داره: حالت زندگی در قفس با خوراک حداقل و جفت گیری طبق برنامه انسان ها و منتظر موندن برای حالت دوم. حالت دوم هم که سهم کمی رو از زندگی روزمره اونها داره زمانی هست که برای کشیدن توریست های خوشحال و سرخوش روی برف از قفس خارج میشن. فکر کنم تو برنامه بازدید از دهکده سامی ها نهایت یک ساعت با سگ های هاسکی وقت بگذرونید. این اتفاق برای ایام پیک سفر به مورمانسک یعنی حدود 4 ماه اتفاق میفته و بقیه ایام سال داستان مشخص هست: قفس و دوری از طبیعت.

تجربه سبک زندگی سامی ها!

خیلی واضح و مشخص بهتون بگم. کسانی که شما در دهکده سامی ها می بینید یک ساعت قبل از اومدن شما وارد مجموعه میشن و یک ساعت بعد از شما به خونه برمیگردن. احتمال داره داخل شهر مورمانسک یا حتی مسکو هم یکی از کارکنان این مجتمع گردشگری رو ببینید. آدم هایی که زندگی عادی مثل بقیه مردم روسیه دارن. سوار ماشین و مترو میشن. کت و شلوار یا لباس جین می پوشن. بورش یا مک دونالدز می خورن. فقط و فقط تو اون چند ساعتی که شما هستید لباس های سنتی می پوشن. اصلا دوست ندارم بیشتر ناراحت بکنمتون. ولی حتی همون لباس هایی که می پوشن هم چندان سنتی نیست. اون پارچه های پلی استر رنگی رنگی و طرح پشم احتمالا ساخت یک کارخانه در چین باشه. لباس هایی که کنتراستشون تو پس زمینه برفی انقدری هست که بتونید عکس های یادگاری قشنگی بگیرید.

دهکده سامی ها برای چه کسانی مناسب هست؟

دوست ندارم تصویر کاملا یک جانبه ای از دهکده سامی ها به شما بدم. مطمئن هستم این مراکز گردشگری به اندازه کافی جذاب هستن. این رو از شادی و خستگی همسفرهام بعد از تور یک روزه دهکده سامی ها به کرات متوجه شدم. اتفاقا اگه تصویر درستی از شرایط پیش رو داشته باشید کماکان میتونه تجربه خوبی برای شما به همراه داشته باشه.

• شما با ماشین مجهز از مقابل هتل تا دهکده سامی ها میرید. پس اصلا نگران سرما، برف و هر چیز دیگه ای نباشید.
• به عنوان یه ایرانی که شاید تو یه زمستون یک قطره برف هم نبینه، همه این تجربه های برفی راحت تو زمستون براتون جذاب خواهد بود.
• هر جایی از برنامه بازدید از دهکده سامی ها که سردتون شد میتونید وارد سالن رستوران بشید که کاملا هوای گرم و مطبوعی داره. حتی نگاهی به داخل این چادرهای مخروطی نمایشی بندازید. شاید یه آتش کوچکی داخلش باشه که شما رو گرم بکنه.
• اگه تو آپارتمان نقلی تون و تو تابستان گرم ایران هاسکی نگه میدارید خوب باید بگم بخش عمده ای از مطالبی که گفتم چندان اعتبار نداره و می تونید با خیال راحت از دهکده سامی ها لذت ببرید. 😉

نوشته دهکده سامی ها در مورمانسک – جایی که نباید ازش بازدید کرد اولین بار در گروه گردشگری قطار سیبری. پدیدار شد.