اتاق کوچیکه. یه بخاری زغالی گوشه‌ٔ اتاق روشنه و پنجره با بخار پوشیده شده. بیرون صدای کلاغ‌ها میاد، همون‌هایی که ماسائوکو شیکی تو شعرهاش ازشون حرف می‌زنه. مردی لاغر، با صورتی رنگ‌پریده و لباسی ساده، رو تخت دراز کشیده. اسمش ماسائوکا شیکی‌ه، سی‌وچند سال بیشتر نداره، ولی انگار زمان برای اون کندتر می‌گذره. هر بار که سرفه می‌کنه، دفتر شعرش کمی چروکتر می‌شه. اما اون لبخند می‌زنه، قلم رو دوباره برمی‌داره و می‌نویسه:

«اگر قراره بمیرم، بذار آخرین چیزم یه هایکو باشه.»

شیکی سال‌ها با سل جنگید. از همون وقتی که هنوز دانشجو بود و تازه از شهر زادگاهش، ماتسویاما، اومده بود توکیو تا نویسنده بشه. هر بار که بیماری بدتر می‌شد، یه شعر تازه ازش در می‌اومد؛ پر از مشاهده‌های ساده، مثل “نور ظهر روی دیوار”، “صدای آب در حوض”، “بوی برنج تازه”. زندگی براش به جزئیات خلاصه شده بود، به زیبایی‌های کوچیک، به لحظه‌های زنده‌ای که حتی مرگ نمی‌تونست ازش بگیره.

اون روزها شیکی کم‌کم داشت شعر ژاپن رو متحول می‌کرد. می‌خواست هایکو رو از حالت کهنه و خشک بیرون بکشه و تبدیلش کنه به چیزی که مردم بتونن باهاش نفس بکشن.
می‌گفت:

«هایکو باید درباره‌ٔ زندگی واقعی باشه، نه فقط دربارهٔ قورباغه‌ها و گل‌های آلو.»

و از روی تختش، تو اون اتاق شش‌فوتی، به‌نوعی انقلاب ادبی راه انداخت.

از ماتسویاما تا توکیو — مردی که هایکو رو دوباره زنده کرد

ماسائوکا شیکی سال ۱۸۶۷ تو شهری آروم و سرسبز به اسم ماتسویاما به دنیا اومد؛ شهری که بوی درختان کاجش هنوز هم یاد اون دوران رو زنده نگه می‌داره. پدرش سامورایی بود، ولی مثل خیلی از خانواده‌های اون دوران، بعد از اصلاحات میجی وضعشون به‌هم ریخت.
شیکی از همون نوجوانی عاشق شعر بود. مخصوصاً شعرهای باشو، همون شاعر معروف هایکو که صدها سال قبل زندگی کرده بود. وقتی رفت توکیو درس بخونه، تازه با دنیای مدرن روبه‌رو شد: چاپ، روزنامه، سیاست، غرب‌زدگی. اون موقع‌ها خیلی‌ها فکر می‌کردن شعرهای سنتی دیگه کهنه شدن، ولی شیکی برعکس فکر می‌کرد. می‌گفت:

«هایکو هنوز زنده‌ست، فقط باید بهش نفس تازه بدیم.»

و طنز روزگار این بود که کسی به هایکو نفس تازه داد که خودش به بیماری سل مبتلا بود. شیکی با نگاهی تازه به اطرافش، از شعرهایی گفت که توش زندگی جریان داره — یه بچه که داره توپ بازی می‌کنه، یه زن که لباس می‌شوره، صدای قطار. این‌جوری شد که هایکوی مدرن به وجود اومد، مکتبی که بعدها شاعران بزرگی مثل «تاكاهاما كیوشی» و «كاواتا هوساتو» ادامه‌ش دادن.

اما از اون طرف، بیماری سل هر روز بدتر می‌شد. آخرش دیگه نمی‌تونست از تختش بلند شه. ولی بازم نوشت، بازم ویرایش کرد، بازم شاگرد تربیت کرد. حتی یادداشت‌های روزانه‌ش (که بعدها با عنوان «شش فوت از تخت بیمارم» چاپ شد) یه شاهکار واقعی از صداقت و شجاعت شد. می‌تونست ناامید بشه، ولی نخواست. همون‌طور که خودش یه جا نوشته بود:

«درد می‌کشم، اما هنوز می‌تونم زیبایی رو ببینم.»

ردپای شیکی در ژاپن امروز

الان سال‌ها از مرگ ماسائو شیکی گذشته، ولی ردپای اون هنوز تو سراسر ژاپن دیده می‌شه. تو قطعه‌های سنگی کوچیکی که تو پارک‌ها شعر هایکو روشون حک شده، تو تابلوهایی که کنار ایستگاه‌های قطار نصب شده، حتی تو موزه‌ها و جشنواره‌هایی که هر سال به اسمش برگزار می‌شن.

در شهر زادگاهش، ماتسویاما، هنوز بوی شعر تو هواست. اونجا یه خونه‌ی قدیمی هست که حالا بهش می‌گن موزهٔ شیکی (Shiki Memorial Museum)؛ جایی که دست‌نوشته‌ها، قلم‌ها و دفترهای شعرش رو نگه‌داری می‌کنن.
همین نزدیکی‌ها قلعهٔ ماتسویاما قرار داره، با اون منظره‌ی نفس‌گیر از شهر، و چند دقیقه پایین‌تر، حمام تاریخی Dōgo Onsen که تو شعرهاش ازش یاد کرده بود.

خیابون‌های ماتسویاما پر از تابلوی هایکوئه؛ روی بعضی‌ها نوشته:

“بهار آمد،
و درون سرفه‌ام
صدای پرنده بود.”

هر سال پاییز هم جشنواره‌ای برگزار می‌شه به اسم Haiku Matsuri، جایی که آدم‌ها از همه جای دنیا میان تا شعر بنویسن، بخونن و از هم یاد بگیرن.
حتی اگه هایکو ندونی، یا اهل شعر نباشی، شهر یه حال و هوای شاعرانه‌ای داره که ناخودآگاه آدم رو آروم می‌کنه.

بازدید از ماتسویاما فقط یه سفر گردشگری نیست، یه سفر درونی هم هست — به دنیای شاعری که از دل رنج و بیماری، زیبایی ساخت.
وقتی از موزه بیرون میای، از همون مسیری که او روزی قدم زده رد می‌شی، و شاید بفهمی چرا ژاپنی‌ها هنوز هم شیکی رو نماد «زیستن با معنا» می‌دونن.

نوشته ماسائوکا شیکی | دمیدن نفس تازه به هایکوی ژاپنی و مرگ از بیماری سل اولین بار در گروه گردشگری قطار سیبری. پدیدار شد.

فرهنگ گیشای ژاپنی کجا قابل تجربه هست؟

گیشای ژاپنی رو میتونید تو سراسر ژاپن ببینید. ولی پایتخت قدیمی ژاپن یعنی کیوتو بهترین محل برای تجربه فرهنگ گیشا شناخته میشه. محله های مختلفی از کیوتو برای سال ها محل فعالیت گیشاها بوده، ولی امروزه تنها در محله گیون GION در بافت تاریخی کیوتو میشه بیشترین گیشاها رو دید.

گیشاها در خانه های ویژه ای به نام اوکیا زندگی و فعالیت می کنن. دختران جوان ژاپنی معمولا در سن 15 سالگی به اوکیاها وارد میشن تا مهارت های ارتباطی و مهمان نوازی و سایر هنرهای ژاپنی رو یاد بگیرن. بعد از یک دوره آموزش و امتحان، افراد مستعد و مصمم به مایکو (شاگرد گیکو) و در نهایت بعد از چند سال به گیکو یا گیشا تبدیل میشن.

شام گیشا کجا برگزار می شه و چه کسانی می تونن شرکت بکنن؟

مکان معمولی برای شام گیشا، اوچایا (چای خانه) است، یکی دیگر از عناصر مهم مناطق گیشا در ژاپن. داخل اوچایا اتاق هایی تا تاتامی وجود داره که مراسم در اون برگزار میشه. در واقع اوچایا فقط محل مراسم رو فراهم میکنه و شام و چای رو باید از بیرون سفارش داد. اوچایاها در واقع مکان های منحصر به فردی هستن که محل انجام ملاقات و جلسات خصوصی هست. درضمن ورود  به اونها کاملا محدود هست و فقط مشتری های مورد اعتماد و اعضا اصلی میتونن وارد بشن.

برخلاف رستوران های معمولی، آخر شب برای مهمان های اوچایا صورت حساب صادر نمیشه. همه هزینه ها از جمله اتاق، غذا، گیشا و تاکسی داخل یک لیست باز ثبت میشه. در آخر ماه یک صورت حساب کلی برای مشتری ارسال میشه. از اونجایی که سیستم اوچایا کاملا مبتنی بر اعتماد هست، عضو شدن و ورود به اون نیازمند ضمانت یکی از مشتری های قدیمی هست.

یک اوچایا در منطقه هیگاشی امروزه به موزه تبدیل شده. این امکان وجود داره که گردشگرها وارد ساختمان اون بشن و فضاهای مختلف یک  اوچایا رو از نزدیک ببینن و داستان های اون رو بشنون. از دیدن اتاق های تاتامی گرفته تا نمایشگاهی از ظروف، لوازم جانبی و آلات موسیقی.

در اوچایا چه اتفاقی میفته؟

شرکت کنندگان در یک شام گیشا در حالی که با مایکو و گیکو سرگرم می شن، به خوردن و نوشیدن می پردازن. وظیفه مایکو و گیکو این هست که با مهمان ها گفتگوهای شوخی آمیز داشته باشن و لیوان همه رو پر نگه دارن. یکی یدگه از عناصر شام گیشا، مجموعه ای از بازی ها هست که در اون بازنده باید یک لیوان آبجو بنوشه.

اصلی ترین قسمت یک شام گیشا، رقص مخصوص اون هماره با موسیق سنتی هست. این رقص توسط یک گیشای خاص انجام میشه. تعداد گیشاها در یک برنامه کاملا متناسب با تعداد مهمان ها و همینطور بودجه مشتری هست.

چگونه گردشگران معمولی می توانند در یک شام گیکو شرکت کنند؟

شام گیشا همیشه یک رویداد منحصر به فرد و لوکس به حساب میومد. مانند بقیه مشاغل، اوچایا در سال های اخیر سختی های زیادی از رکود اقتصادی کشید. به همین خاطر اکثر اوچایاها محدودیت هاشون رو کمتر کردن و امکان حضور گردشگران در مراسم گیشای ژاپنی راحت تر شد. به طوری که تقریبا این روزها هر توریستی با هر بودجه ای میتونه به نحوی در این رویدادها شرکت کنه. حتی تعدادی آژانس مسافرتی تخصصی هستن که تورهای خاص گیشا با همراهی مترجم برگزار می کنن.

هزینه معمولی برای یک شام گیشا حدود 50 هزار ین به ازای هر گیشا هست. به این مبلغ هزینه غذا هم اضافه میشه. رقمی بین 10 تا 30 هزار ین. یک هزینه جداگانه ای هم باید برای مترجم در نظر بگیرید. چرا که بدون گفتگو، معاشرت با گیشای ژاپنی چندان لذتی نداره.

راه های دیگری برای تجربه فرهنگ گیشای ژاپنی چیست؟

احتمالا شما هم بعد از تبدیل نرخ ین ژاپن به دلار متوجه شدید که هزینه های بخش قبلی کماکان خیلی گرون هست. به همین خاطر راه های ارزان تری رو برای تجربه فرهنگ گیشا در یک تور ژاپن به شما پیشنهاد میکنم. بلکه بتونید حتی تو یک سفر ارزان ژاپن هم گیشاهای ژاپنی رو از نزدیک ببینید.

ساده ترین کار رفتن به اجراهای روزانه ای هست که در محله گیون کیوتو برگزار میشه. نمایش هایی که برخلاف گزینه های قبلی حالت خصوصی ندارن و طبیعتا با قیمت بلیط خیلی کمتری میتونید تو اون شرکت کنید. طبیعتا که تو این مراسم میتونید با موسیقی، رقص، لباس و سایر هنرهای ژاپنی آشنا بشید. یکی از سالن هایی که برای تماشای نمایش گیشای ژاپنی بهتون پیشنهاد میشه تئاتر Gion Kobu Kaburenjo در محله گیون هست.

یکی از خدمات محبوب این روزها در کیوتو، پوشیدن لباس مایکو یا گیکو است. استودیوهای گیشا در سرتاسر شهر وجود داره. درنتیجه تعداد زیادی گیشای جعلی!!! تو خیابان های شهر دیده میشه که شما توریست ها میتونید باهاشون عکس بندازید. فراموش نکنید که عکاسی از گیشاها باید با کمال احترام باشه. چرا که تو چند سال اخیر مردم ژاپن از برخوردهای زننده و غیرمحترمانه توریست ها با گیشاها به شدت ناراحت شدن. پس بهتره شما جزو کسانی نباشید که به این مشکل دامن میزنن.

نوشته گیشای ژاپنی و آشنایی با این هنرمندان مرموز اولین بار در گروه گردشگری قطار سیبری. پدیدار شد.

وقتی اسم ژاپن میاد، بیشتر ما یاد کشوری فوق‌ مدرن با قطارهای سریع‌السیر و تکنولوژی عجیب می‌افتیم. درست فکر می‌کنیم، اما این فقط یک بخش از ماجراست.

ژاپن روی دیگه‌ای هم داره؛ سرزمینی سنتی با مردمی که هنوز عمیقاً به آداب و رسوم پایبندن. ژاپن مثل یک میدون مین فرهنگیه؛ با کمی آگاهی می‌شه به‌راحتی ازش عبور کرد و سفر رو به یک تجربه فوق‌العاده تبدیل کرد.

تو این مقاله می‌خوام نکاتی از آداب سفر به ژاپن رو با شما به اشتراک بذارم. قرار نیست عمیق وارد فرهنگ بشیم؛ فقط چند قانون نانوشته و ساده که دونستنشون می‌تونه جلوی سوءتفاهم رو بگیره و سفر شما رو لذت‌بخش‌تر کنه.

اگر دوست دارید به ژاپن سفر کنید تورهای آینده قطار سیبری،  تور دوچرخه سواری و تور پاییز ژاپن رو از دست ندید!

آداب داخل خانه‌های ژاپنی

احتمال داره که شما در سفر به ژاپن گذرتون به یک خانه ژاپنی بیفته. این الزاما به این معنا نیست که یه ژاپنی شما رو به خانه خودش دعوت بکنه. بلکه شاید شما به جای هتل، در یکی از ریوکان‌های ژاپنی (Ryokan) اقامت داشته باشید.

ریوکان نوعی مهمان‌خانه سنتی است که اتاق‌هایش کف‌پوش تاتامی دارند، با درهای کشویی و فضای مینیمال طراحی شده‌اند و معمولا تجربه پوشیدن کیمونو، نوشیدن چای ژاپنی و استفاده از حمام سنتی اونسن را هم به مهمان‌ها ارائه می‌دهند.

ریوکان از نظر معماری و قوانین سکونت بسیار شبیه به خانه های سنتی ژاپن هست. پس اطلاع از آداب خانه‌های ژاپنی براتون کاملا ضروری هست.

کفش‌ها و دمپایی‌ها

بخش مهمی از قوانین داخل یک خانه ژاپنی مربوط به دمپایی‌هاست. در همه خانه های ژاپنی یک مرز واضح و مشخص بین داخل و بیرون کشیده شده. کفش‌ها و دمپایی‌های بیرون از خانه باید قبل از این مرز در آورده بشن و گوشه‌ای جفت بشن. اما این قانون فقط داخل خانه‌ها رعایت نمیشه. بلکه در بسیاری از رستوران‌های سنتی و معابد هم لازم هست شما قبل از ورود کفش خودتون رو پشت این مرز دربیارید.

جنکان

این مرزی که درباره‌اش صحبت می‌کنیم الزاما در ورودی ساختمان نیست. بلکه قسمت ورودی ساختمان هست که ژاپنی‌ها به اون جنکان (Genkan) میگن. جنکان معمولا ارتفاعی کمی پایین‌تر از بقیه بخش‌های ساختمان داره. حتی از نظر کف پوش هم متفاوت هست. در این صورت شما به راحتی متوجه تفاوت فضا و در نتیجه تفاوت قوانین حاکم بر اون میشد.

این قوانین بسیار ساده هست: فضای مرتفع‌تر فضای داخل خانه به حساب میاد. پس حق ندارید کفش های بیرون منزل رو اونجا قرار بدید. همین طور موقع خروج از منزل هم نباید با دمپایی خانگی پاتون رو داخل جنکان قرار بدید.

از اونجایی که تو بازدید از خیلی از ساختمان‌های تاریخی، شاید لازم باشه کفشتون رو دربیارید، پس به شدت توصیه می‌کنم در سفر به ژاپن حتما از کفش‌های راحتی استفاده کنید که چندین بار پوشیدن و در آوردنش شما رو اذیت نکنه. همچنین جوراب‌های تمیز و سالم بپوشید!

درضمن روزهای بارانی موقع ورود به داخل این ساختمان‌ها، بعد از درآوردن چتر و بارانی، یا باید اونها رو مقابل در ورودی قرار بدید (خطر دزدی همه جا وجود داره) یا داخل یه کیسه بذارید تا از چکه کردن آب داخل ساختمان جلوگیری کنید.

آداب دمپایی در ژاپن

معمولا میزبان موقع ورود به شما دمپایی میده. اگه جوراب نپوشیدید خیلی مودبانه هست که موقع ورود یه جفت جوراب تازه برای پوشیدن داخل خانه همراه داشته باشید. چرا که ورود پابرهنه به داخل خانه کار چندان خوشایندی به حساب نمیاد.

دمپایی‌هایی که میزبان به شما میده رو می‌تونید تقریبا همه جای خانه استفاده کنید. به جز زمانی که وارد اتاقی میشید که کف اون تاتامی پهن شده. بهتره دمپایی هاتون رو دربیارید و اون‌ها رو بیرون از اتاقی که تاتامی پهن شده قرار بدید.

درضمن برای استفاده از توالت دمپایی‌های جداگانه‌ای در نظر گرفته میشه. دقت کنید که با دمپایی داخل خانه به توالت نرید و برعکس. البته بر اساس تجربه استفاده از توالت‌های ژاپنی دردسرهای کمی برای ایرانی‌ها درست نکرده. پس سعی میکنم در اولین فرصت یه مطلب جداگانه درباره توالت‌های ژاپنی بنویسم.

جابجایی چمدان

موقعی که با چمدان وارد یک خانه ژاپنی یا ریوکان می‌شید، توصیه می‌کنیم چمدانتون رو روی زمین نکشید! بهتره اون رو بلند کنید و جای مخصوص خودش قرار بدید. این کار هم برای جلوگیری از کثیف شدن کف خانه هست و هم برای آسیب نزدن به کفپوش خانه. مخصوصا موقعی که کف خانه تاتامی پهن شده، به هیچ عنوان چمدانتون رو روی تاتامی قرار ندید. فکر کنم تا الان متوجه شده باشید که تاتامی یکی از تمیزترین قسمت های یک خانه ژاپنی هست.

آداب تردد در خیابان های ژاپن

معمولا تور ژاپن در بازه زمانی یک هفته تا 10 روز برگزار میشه. این بازه در هر صورت زمان بسیار کمی برای لمس و تجربه فرهنگ ژاپن هست. به همین خاطر من همیشه به همسفرانم توصیه می‌کنم که از تک تک لحظات سفرشون استفاده بکنن. تا حدامکان کمتر بخوابن و استراحت بکنن و بیشتر به گشت و گذار در شهرهای ژاپن مشغول بشن. گوش کردن به این توصیه به معنای حضور هرچه بیشتر در خیابان های ژاپن هست و این نکته باعث میشه دانستن آداب تردد در خیابان های ژاپن برای ما خیلی مهمتر باشه.

مردم ژاپن بسیار به اطرافیان خودشون توجه می‌کنن. همه سعی و تلاششون رو می‌کنن که کسی از حضور اونها در فضای شهری آزرده خاطر نشه. این نکته در شهر شلوغی مثل توکیو به شدت مهم هست.

در خیابان های ژاپن همیشه مراقب اطراف خودتون باشید. با اینکه همیشه توصیه می‌کنم تو سفرهاتون سبک‌تر سفر کنید، ولی مراقب باشید که چمدان های بزرگ شما برای ترافیک عابران پیاده مشکلی ایجاد نکنه. پس اگه لازم شد منتظر کسی باشید، مطمئن بشید سد راه کسی نشدید.

از سمت چپ حرکت کنید

این یه قانون نانوشته در اکثر کشورها هست که عابرین پیاده در جهتی حرکت بکنن که ماشین هاشون تو خیابان حرکت می‌کنن. چون سیستم رانندگی ژاپنی‌ها هم به سبک انگلیسی‌ها هست، پس در همه گذرگاه ها از سمت چپ حرکت می‌کنن. پس به این نکته دقت کنید تا به کسی تنه نزنید و کسی به شما تنه نزنه.

اگه برای اولین بار به ژاپن سفر کنید، خیلی زود متوجه می‌شید پیدا کردن سطل زباله توی خیابون‌ها کار راحتی نیست. دلیلش چند تا نکته مهمه:

• اتفاق تاریخی: بعد از بمب‌گذاری سال ۱۹۹۵ در متروی توکیو، خیلی از سطل‌های عمومی رو جمع کردن تا امنیت بیشتر بشه.

• فرهنگ نظم و مسئولیت‌پذیری: ژاپنی‌ها معتقدن هرکس باید مسئول زباله خودش باشه، برای همین عادت دارن زباله رو با خودشون نگه دارن.

• تفکیک سخت‌گیرانه زباله: سیستم بازیافت در ژاپن خیلی جدیه. زباله‌ها باید دسته‌بندی بشن (سوختنی، غیرسوختنی، پلاستیک، بطری و …). این باعث شده سطل عمومی کمتر باشه.

• عادت فرهنگی: مردم ژاپن همیشه یک کیسه یا کیف کوچیک همراه دارن تا زباله رو نگه دارن و بعد در محل درست بندازن.

همین رفتار ساده باعث شده خیابون‌های ژاپن یکی از تمیزترین خیابون‌های دنیا باشن. برای همین اگه به تور ژاپن می‌رید، حتماً یک کیسه کوچیک همراه داشته باشید تا غافلگیر نشید.

همین طور سیگار کشیدن تو ژاپن محدودیت های خاصی داره. پس اگه نمی تونید تو طول سفر سیگار رو کنار بگذارید، پس حتما با خودتون زیرسیگاری جیبی همراه داشته باشید. چون اصلا نمی تونید خاکستر سیگارتون رو تو فضای شهری بریزید.

خوردن هر نوع خوراکی هم کار ناپسندی به حساب میاد. این هم یکی از آداب سفر به ژاپن هست. ژاپنی‌ها به طور کل ترجیح میدن هر نوع خوراکی رو در شرایط آرام میل بکنن. درضمن با این کار از کثیف کردن لباس رهگذرها با خوراکی هاشون جلوگیری می‌کنن. یادتون هست که ابتدای همین مطلب گفتم ژاپنی ها به هیچ عنوان دوست ندارن باعث ناراحتی دیگران بشن.

با اینکه در چند سال اخیر تعداد زوج‌هایی که عاشقانه دست همدیگه رو گرفتن و در خیابان قدم میزنن بسیار زیاد شده، ولی کماکان بوسیدن در ملاء عام کار ناشایستی به حساب میاد. خوب مطمئن هستم ایرانی ها بر اساس تجربه و در صورت نیاز محل مناسب رو پیدا می‌کنن.

قوانین عکاسی در ژاپن

عکاسی در سفر به ژاپن خیلی جذابه، اما قوانین و عرف‌هایی داره که بهتره قبل از سفر بدونید:

• حریم خصوصی مردم: در ژاپن بدون اجازه مستقیم کسی، ازش عکس گرفتن بی‌احترامی حساب می‌شه. مخصوصاً تو مکان‌های عمومی مثل قطار یا رستوران.

• معابد و زیارتگاه‌ها: بعضی معابد اجازه عکاسی داخل سالن اصلی رو نمی‌دن. معمولاً تابلو «No Photo» نصب شده. احترام بذارید چون این فضاها برای مردم محلی مقدس هستن.

• موزه‌ها و گالری‌ها: تو خیلی از موزه‌ها، عکاسی از آثار هنری ممنوعه یا فقط بدون فلش مجازه. حتماً قبل از عکس گرفتن به تابلوها دقت کنید.

• فروشگاه‌ها و بازارها: در بعضی فروشگاه‌ها و بازارهای محلی (مثلاً آکیهابارا یا ایزاکایاهای کوچک) عکاسی خوشایند نیست. مغازه‌دارها ممکنه ناراحت بشن.

• ایستگاه‌ها و قطارها: عکاسی از قطارهای معروف مثل شینکانسن مشکلی نداره. ولی موقعی که شلوغه یا مردم عجله دارن، بهتره دوربین‌تون رو کنار بذارید.

• کاربرد تجاری: اگه قصد دارید عکس‌هاتون رو برای استفاده تجاری یا تبلیغاتی منتشر کنید، باید مجوز بگیرید. قوانین ژاپن در این مورد خیلی سخت‌گیره.

• عکاسی از کودکان: یکی از حساس‌ترین موضوع‌هاست. هرگز از بچه‌ها بدون اجازه والدین‌شون عکس نگیرید.

• استفاده از سه‌پایه (Tripod): در بعضی مکان‌های شلوغ مثل معابد یا پارک‌ها استفاده از سه‌پایه ممنوعه چون مسیر رو بند میاره.

نکته مهم برای توریست‌ها: در سفر به ژاپن همیشه قبل از عکاسی به تابلوها توجه کنید. اگه مطمئن نبودید، از کسی که اونجاست اجازه بگیرید. همین احترام ساده باعث می‌شه تجربه سفر شما دلنشین‌تر بشه و با مردم محلی ارتباط بهتری بگیرید.

آداب سفر به ژاپن و استفاده از قطار

ایستگاه ها، سکوه و واگن قطارها همیشه از شلوغ ترین مکان های ژاپن به حساب میاد، و طبیعتا دارای بیشترین احتمال به وجود اومدن مشکل برای یه توریست از همه جا بی خبر. پس لطفا تو این مکان‌ها کمی بیشتر حواستون جمع باشه و به این نکات هم توجه کنید:

داخل ایستگاه ها

اکثر موارد داخل ایستگاه‌ها گروه‌هایی از توریست‌ها دیده میشه که با چمدان‌های بزرگشون محل عبور بقیه رو سد کردن. توصیه ما به شما خیلی ساده است: شما جزو اون توریست‌ها نباشید!

• قبل و بعد از عبور از گیت بلیط یا موقع پیاده شدن از پله برقی توقف نکنید.

• کمی قبل از گیت، بلیط خودتون رو آماده کنید.

• حواستون به چمدان‌ها باشه؛ زیاد ازتون فاصله نگیرن و به بقیه صدمه نزنن.

• تو ساعات شلوغی، به دستورالعمل حرکت روی پله‌ها دقت کنید.

• وقتی به گوشی نگاه می‌کنید، وسط حرکت در ایستگاه توقف نکنید.

• هیچ وقت برای رسیدن به قطار یا هر دلیل دیگه داخل ایستگاه ندویید.

با اینکه در سال های اخیر توصیه میشه که روی پله برقی راه نرید. ولی تو ساعات شلوغی واقعا چنین کاری ممکن نیست. به همین خاطر وقتی روی پله برقی هستید سمت چپ بایستید تا کسانی که عجله دارن از کنارتون عبور کنن.

این نکته رو هم بگم، ولی این قانون تو شهر اوزاکا متفاوت هست. اونجا شما باید سمت راست بایستید و بقیه از سمت چپ شما عبور بکنن. یکم سخت شد ولی امیدوارم یادتون بمونه. درضمن حواستون به چمدان های بزرگتون روی پله برقی باشه. محکم بگیریدشون که به سمت پایین پرت نشن.

برای سوار شدن قطار پشت سر مسافرهایی بایستید که منتظر قطار هستن. یعنی دقیقا جایی که روی زمین برای شما علامت گذاشته شده و نه محل پیاده شدن مسافرها. برای سیگار کشیدن هم کار خیلی سختی دارید. چون باید دنبال تابلوی محل خاص مجاز سیگار کشیدن باشید.

داخل قطارها

قبل از سوار شدن منتظر باشید تا مسافرها پیاده بشن. بعد، خیلی سریع سوار بشید تا افراد پشت سرتون هم بتونن سوار بشن. اگه بچه ای همراهتون هست حتما دستش رو بگیرید.

از آوردن چمدان های بزرگ به داخل قطار و مخصوصا ساعت های شلوغ خودداری کنید. اگر هم همراه داشتید می‌تونید از خدمات ارسال چمدان به شهرهای دیگه استفاده بکنید. کوله هاتون رو هم پشتتون نندازید و مقابل بدنتون نگه دارید تا به بقیه برخورد نکنه. و دوباره مواظب باشید راهرهای قطار رو با بار و چمدانتون مسدود نمی‌کنید.

صحبت کردن با صدای بلند در قطار یکی از آزاردهنده ترین رفتارها در ژاپن به حساب میاد. سعی کنید داخل قطارهای شهری و مترو با تلفن صحبت نکنید. البته زیاد نگران نباشید، در قطارهای بین شهری فضای بین واگن‌ها برای صحبت کردن با تلفن در نظر گرفته شده. یادتون نره که گوشی تلفن همراهتون رو داخل قطار سایلنت کنید و صدای هدفونتون رو کم کنید.

داخل قطار مترو

توصیه میکنیم داخل قطار شهری غذا نخورید. گرچه این کار تو قطار های بین شهری و مسیرهای طولانی هیچ مشکلی نداره. فقط دقت کنید که بهتره غذایی که بوی تند داره نخورید. درضمن یادتون باشه موقع خروج همه زباله‌هاتون رو همراه خودتون ببرید.

بازدید از معابد و معابد

اینجا به طور خلاصه مهمترین مراحل و آداب بازدید از معابد بودایی و معابد شینتو رو براتون توضیح میدم. به طور کلی قوانین و محدودیت‌های پوششی خاصی برای ورود به زیارتگاه‌ها و معابد ژاپنی وجود نداره. ولی برای نشان دادن احترام با لباس نامتعارف وارد معابد نشید.

نحوه بازدید از معبد

خیلی آرام و محترمانه وارد معابد بشید. در بعضی از معابد دستگاه های بزرگ بخور عود در برخی معابد، بازدیدکنندگان عود قرار گرفته.

اگر دوست داشتید میتونید یک بسته عود بخرید و تعدادی عود روشن کنید. اجازه بدید عود چند ثانیه‌ای بسوزه و بعد با تکان دادن دست اون رو خاموش کنید. یادتون باشه که این کار رو با فوت کردن انجام ندید. بعد داخل دستگاه قرار بدید و به مسیرتون ادامه بدید.

دقت کنید که خیلی از افراد دود عود رو متبرک و شفا دهنده می دونن. به همین خاطر اگر زخم یا بیماری دارن دود رو به سمت محل زخم هدایت میکنن تا شفا پیدا کنن.

موقع ورود به ساختمان معبد شاید لازم باشه کفشتون رو دربیارید. پس همون طور که قبلا گفتیم پوشیدن جوراب تمیز و آبرومند خیلی مهم هست. درضمن یادتون باشه کلاهتون رو موقع ورود بردارید.

عکاسی از محوطه معبد اغلب آزاد هست. ولی داخل ساختمان کمی حساس باشید و چشمتون دنبال تابلوی راهنما باشه. اگه پیدا نکردید کارمندان معبد بسیار خوشحال میشن به شما راهنمایی بکنن.

یکی از مهم ترین آداب سفر به ژاپن در همین زیارتگاه‌ها هست. در نزدیکی زیارتگاه از پیاده روی در مرکز مسیر خودداری کنید و به کناره‌ها برید. چرا که مرکز مسیر محل عبور خدایان هست. (خطر تصادف با خدایان!)

آبنمای تطهیر معابد شاید برای شما جذاب باشه. میتونید با ملاقه های چوبی اون دست هاتون رو بشورید. ولی دقت کنید که هیچ آبی از داخل ملاقه به منبع اصلی آب برنگردونید.

آداب غذا خوردن در رستوران‌های ژاپن

سفر به ژاپن یعنی تجربه طعم‌های تازه و رستوران‌های خاص. اما خوبه بدونید غذا خوردن در ژاپن قوانین ساده‌ای داره که رعایتش باعث احترام به فرهنگ محلی می‌شه. از سوشی تازه گرفته تا رامن داغ و شیرینی‌های ژاپنی، همه‌چیز منتظر شماست.

اما بدونید که غذا خوردن در ژاپن فقط لذت بردن از طعم‌ها نیست، بلکه بخشی از فرهنگ و احترام متقابله. رعایت چند قانون ساده می‌تونه نشون بده شما هم به آداب مردم محلی احترام می‌ذارید و تجربه‌ای شیرین‌تر از تور ژاپن خواهید داشت.همیشه منتظر بمونید تا میزبان یا گارسون راهنمایی‌تون کنه.

• قبل از شروع غذا معمولاً می‌گن ایتاداکیماس (Itadakimasu) به معنی “با احترام شروع می‌کنم”.

• در بعضی رستوران‌ها کفش‌هاتون رو باید دربیارید.

استفاده درست از چابستیک‌ها

چابستیک فقط وسیله غذا خوردن نیست؛ بخشی از فرهنگ ژاپنه. پس بهتره با آداب استفاده از اون آشنا باشید. یاد گرفتن آداب استفاده از اون باعث می‌شه در سفر به ژاپن مثل یک گردشگر آگاه رفتار کنید و تجربه بهتری از رستوران‌های محلی داشته باشید.

• هرگز چابستیک رو داخل برنج عمودی فرو نکنید؛ نماد مراسم عزاداریه.

• چابستیک رو مستقیم به دست کس دیگه ندید؛ این هم نشانه مراسم تدفینه.

• از چابستیک برای اشاره یا بازی کردن استفاده نکنید.

• وقتی غذا نمی‌خورید، اون‌ها رو روی پایه مخصوص (هشی-اوکی) بذارید.

روش‌های نشستن در ژاپن

مخصوصاً وقتی به خونه‌های سنتی یا رستوران‌های سنتی (ریوکان) برید، نوع نشستن اهمیت زیادی داره. اینجا فقط بحث راحتی نیست، بلکه احترام به فرهنگ و آداب مردم ژاپنه.

• روی زمین معمولاً به حالت سِیزا (دو زانو) یا چهارزانو می‌شینن.

• موقع نشستن روی تاتامی، کف پا رو مستقیم به سمت کسی نگیرید.

• در فضاهای رسمی‌تر، نشستن سیزا نشانه احترامه، حتی اگر سخت باشه.

فرهنگ حمام کردن در ژاپن

حمام عمومی یا «اونسن» یکی از بخش‌های جدانشدنی سفر به ژاپنه. اونسن فقط برای تمیز شدن نیست؛ بلکه یک سنت قدیمی، تجربه‌ای اجتماعی و راهی برای آرامش جسم و روح به حساب میاد. حضور در این فضا یعنی لمس بخشی از سبک زندگی ژاپنی‌ها.

• قبل از ورود به استخر حتماً بدن‌تون رو کامل بشویید.

• مایو پوشیدن ممنوعه؛ باید برهنه وارد بشید.

• حوله کوچیک رو می‌تونید روی سرتون بذارید، اما داخل آب نندازید.

• آرامش فضا رو حفظ کنید؛ سر و صدا یا شنا کردن در استخر بی‌احترامی به حساب میاد.

نوشته آداب سفر به ژاپن | شبیه توریست های ساده لوح نباشیم! اولین بار در گروه گردشگری قطار سیبری. پدیدار شد.