درباره کدام تور قطب شمال صحبت میکنیم؟

موضوع اصلی صحبت من در این مقاله تورهایی هست که قراره شما رو به شهر مورمانسک روسیه و بندر متروکه تریبرکا ببرن. و همسفرها هم خوش شانس باشن که بتونن شفق قطبی رو از نزدیک ببینن. با یه بررسی ساده متوجه شدم که تعداد زیادی از تورلیدرها و آژانس های مسافرتی این سفر رو به نامه تور قطب شمال معرفی می کنن. تعداد معدودی هم از این سفر با عنوان عبور از مدار قطبی تبلیغ می کنن. امیدوارم شما هم کنجکاو شده باشید که بدونید عنوان درست این تور و مقصد گردشگری دقیقا چی هست. پس بیاید در این باره بیشتر صحبت کنیم.

تفاوت قطب شمال و مدار قطبی

قطب شمال شاید تعریف خیلی ساده ای داشته باشه: شمالی ترین نقطه کره زمین، جایی که همه نصف النهارهای زمین به هم میرسن، و نقطه ای که کره زمین به دور اون میچرخه (محوری در امتداد قطب شمال و جنوب). اگه کره جغرافیایی که تو مدرسه هامون دیدیم رو یادمون بیاد، قطب شمال همون سوراخ بالای کره زمین هست که یه پین پلاستیکی داخلش رفته و کره زمین دور اون میچرخه. در کنار این تعاریف بادمون باشه که قطب شمال اسم یک منطقه نیست. بلکه یک نقطه مشخصی روی زمین هست که قطب شمال نامیده میشه.

ولی مدار قطبی یا مدار شمالگان کجاس؟ مداری در نیمکره شمالی با عرض 66° 34′ که در یکی از شمالی ترین مناطق کره زمین قرار گرفته. منتها برعکس قطب شمال ، مدار قطبی یک خط فرضی به دور زمین هست که 4درصد از شمالی ترین منطقه زمین رو شامل میشه. برای اینکه متوجه وسعت این منطقه بشید بهتون یادآوری میکنم که منطقه مدار قطب شمالی حدود 12 برابر ایران مساحت داره. درضمن فاصله مدار قطبی تا قطب شمال چیزی حدود 2700 کیلومتر هست!

فرق سفر به شمالگان و قطب شمال

اگه بخوام صادقانه بگم، سفر به شمالگان چندان هم کار سختی نیست. شاید باور نکنید که تعداد 676 فرودگاه در منطقه شمالگان وجود داشته باشه. پس اگه مشکلات گرانی دلار و ویزا گرفتن رو که مختص ما ایرانی ها هست کنار بذاریم، پس با نهایت دو پرواز ساده میتونید خودتون رو از تهران به منطقه شمالگان برسونید و از مدار قطبی عبور بکنید. نکته جالب اینکه تا کمتر از 10 سال پیش عده ای از آژانس های مسافرتی برای این سفر و پرواز گواهینامه صادر می کردن و خیلی ها موقع دریافت این گواهینامه اشک شوق می ریختن!

سفر به شمالگان در فصل تابستان سفر بسیار جذابی خواهد بود. به لطف گرمایش زمین شما به سختی برف میبینید، هوای اطرافتون بسیار مطبوع و دلپذیر هست. شاید شبیه تجربه سفر به ارتفاعات اردبیل در اواخر بهار. برعکس سفر زمستانی به شمالگان که شما نیاز به تجهیزات حرفه ای و راهنمای تخصصی دارید. با این حال سفر به شمالگان در تمام فصول سال امکانپذیر هست.

منتها سفر به قطب شمال محدودیت های زیادی داره. از همه مهم تر هزینه سفر به قطب شمال هست. به دلیل شرایط خاص این سفر، شما باید هزینه نسبتا زیادی برای یک تور قطب شمال بپردازید. هزینه تور دو هفته ای کشتی کروز قطب شمال چیزی بین 30 تا 40 هزار دلار امریکا خواهد بود. در حالی که سفر به شمالگان از تهران 2 تا 3 هزار دلار برای شما هزینه خواهد داشت. برای رسیدن به قطب شمال باید حتما از کشتی های کروز و با قابلیت ناوبری در سرزمین های یخی استفاده کنید. خبری از هتل و برنامه های رایج بقیه تورها نیست. از همه مهم تر که تور قطب شمال به غیر از موارد خاص فقط در گرمترین روزهای تابستان اجرا میشه که باز هم کشتی شما بین یخ های قطبی دریانوردی میکنه.

در نهایت و با یک جمع بندی ساده میشه گفت که بین تور قطب شمال و تور شمالگان تفاوت از زمین تا آسمان وجود داره. درسته که هر دو سفر با هدف تماشای شفق قطبی طراحی شده ولی کیفیت و فضاهایی که شما قرار هست تجربه کنید کاملا متفاوت هست. 

مطمئین شید تور شما به مقصد قطب شمال هست یا شمالگان

بعد از تعریفی که از تور قطب شمال و تور شمالگان انجام شد، تصمیم به یک راستی آزمایی کردم. کلمه تور قطب شمال رو در گوگل سرچ کردم و همه نتایج صفحه اول رو جداگانه بررسی کردم. به طور بسیار عجیب و نگران کننده ای، از 10 آژانس مسافرتی فقط 3 برنامه تور به مقصد قطب شمال ارائه شده بود (و فقط یکی از تورها قابل خریداری بود) و 7 آژانس بعدی تور شمالگان رو به نام تور قطب شمال می فروختند (داستان قدیمی گنجشک و قناری). ناراحت میشید اگه بفهمید در صفحه دوم همه تورها به مقصد شمالگان و به نام قطب شمال بودند.

در انتهای این مقاله یادی بکنم از داستان معروف دیوار چین. جایی که چینی ها به دروغ گفتن دیوار چین تنها سازه ساخت بشر هست که از کره ماه هم دیده میشه. این دروغ به قدری موفقیت آمیز و درآمدزا بود که گویا تا همین امروز هم دروغ گفتن و اغراق غیرواقعی بخشی جدانشدنی از صنعت گردشگری به حساب میاد. به همین خاطر تو این مقاله سعی کردم روی بخش اخلاقی داستان بیشتر تاکید کنم:

در این چند سال که مشغول برگزاری تور شفق قطبی به مقصد مورمانسک روسیه بودم، افراد زیادی رو دیدم که شور و شوق زیادی برای تماشای این ارواح سبز سرگردان داشتن. خوشبختانه موقعی که این افراد به آرزوی دیرینه شون رسیدن هم من تونستم کنارشون باشم. منتها دوست ندارم این شور و شوق باعث انتخاب اشتباه شما بشه. پس همیشه ته ذهنتون داشته باشید که احتمال داره تور شمالگان رو به نام تور قطب شمال به شما بفروشن. این کار احتمال داره توسط معروف ترین آژانس های مسافرتی یا فرفری ترین تورلیدرها انجام بشه.

نوشته تور قطب شمال یا مدار قطبی؟ تورهای مسافرتی به شما دروغ میگن؟ اولین بار در گروه گردشگری قطار سیبری. پدیدار شد.

چرا مورمانسک شهر مهمی هست؟

مورمانسک در طول جنگ جهانی دوم به طور کامل ویران شد. اگه از نظر سرانه تعداد بمب هایی که ارتش آلمان در هر متر مربع انداختند هم در نظر بگیریم، این شهر بعد از استالینگراد در رتبه دوم قرار گرفته.

از نظر موقعیت مورمانسک در ساحل دریای بارنتس قرار گرفته . موقعیتی استراتژیک که باعث شده به این شهر لقب دروازه شمالی روسیه داده بشه. یکی از بزرگترین بنادر روسیه و حتی جهان در این منطقه قرار گرفته. اتصال مورمانسک به شبکه ریلی روسیه باعث شده تجارت منظمی از این بندر به سراسر دنیا انجام بشه.

بر اساس آخرین آمار جمعیت مورمانسک بیش از 282 هزار نفر بوده که برای چنین منطقه ای با طبیعتی سرد و خشن رقم بسیار بالایی هست. در واقع مورمانسک بزرگ ترین و پر جمعیت ترین شهر دنیا در بالای مدار قطبی به حساب میاد.

تاریخ مورمانسک

شکل گیری بندر مورمانسک

قبل از اینکه این بندر در اوایل قرن بیستم روی نقشه روسیه ظاهر بشه، آرخانگلسک بزرگترین شهر منطقه بود. شهری که در قرن شانزدهم تاسیس شده بود برای چندین قرن نقش دروازه شمالی روسیه رو بازی می کرد. با این حال بعد از تاسیس مورمانسک این شهر قافیه رو به رقیب باخت. چرا که بزرگترین مزیت مورمانسک این بود که دریا در این شهر در سردترین روزهای زمستانی هم یخ نمی زد. نیازی به توضیح نیست که این مزیت چقدر میتونه برای یک بندر شمالی مهم باشه.

در واقع نیاز به یک بندر بدون یخبندان در طول جنگ جهانی اول برای روسیه ظاهر شد. در این زمان ارتباط روسیه با کشورهای غربی قطع شد و امکان دریافت اسلحه و ارسال مواد خام برای روسیه از بین رفت. به همین خاطر نگاه امپراطوری روسیه به شمال این کشور معطوف شد. در سال 1915 یک سکونتگاه ساحلی جدید در این منطقه ساخته شد. جایی که از قدیم به نام مورمان شناخته می شد. 4 اکتبر سال بعد مراسم رسمی گذاشتن سنگ بنای کلیسا به افتخار قدیس حامی ملوانان در این شهر برگزار شد. شهری که از اون تاریخ به بعد به افتخار نیکولای دوم به نام رومانوف آن مورمن نامگذاری شد. ولی یک سال بعد و با انقلاب 1917 ردپای رومانوف ها از سراسر کشور پاک شد و شهر جدید به نام مورمانسک نامگذاری شد.

آخرین شهری که در دوران امپراطوری روسیه تاسیس شد شاهد روزهای پرطلاطم زیادی بود. بعد از فرو رفتن کشور در هرج و مرج سال های بعد از انقلاب و جنگ داخلی، مورمانسک تبدیل به یکی از مراکز اصلی جنبش سفید شده بود. برای مدتی هم نیروهای بریتانیایی، کانادایی، استرالیای، فرانسوی، ایتالیایی، لهستانی و حتی چینی در این منطقه مستقر بودن.

جنگ جهانی دوم

تا سال1941 این شهر به طور قابل ملاحظه ای رشد کرده بود. به همین خاطر دوباره مورد توجه دشمنان قرار گرفت. سربازان آلمانی و فنلاندی سعی کردن در عملیاتی ناموفق که به نام عملیات روباه نقره ای معروف شد این منطقه رو از روسیه پس بگیرن. درست زمانی که ارتش دشمن به چند ده کیلومتری شهر رسیده بود، کاروان هایی با سلاح های انگلیسی و امریکایی به کمک ارتش سرخ رسیدن و این شهر رو نجات دادن.

تا نوامبر 1941، مهم ترین شهر شمالی شوروی توسط خلبانان این کشور و همین طور نیروهای هوایی که تحت پیمان عملیات بندیکت به شوروی فرستاده شده بودن محافظت می شد. دفاع و همکاری منظمی بین انگلیس و شوروی که یکی از موفق ترین عملیات های نظامی متفقین در تاریخ جنگ جهانی دوم بود.

آلمانی ها بعد از اینکه از تصرف این بندر منصرف شدن، تصمیم به بمباران این شهر گرفتن. شدیدترین حمله در 18 ژوئن 1942 تحت عنوان عملیات لوفت وافه انجام شد. حدود 12 هزار بمب به سمت این شهر شلیک شد. باید در نظر گرفت این حمله برای شهری که کاملا از چوب ساخته شده بود چقدر ویرانگر به حساب میومد. تمامی پایگاه های نظامی شهر تخریب شد. آلمانی ها در یک روز تونستن حدود 800 واحد مسکونی و ده ها ساختمان عمومی شهر رو نابود بکنن. با این حال شجاعت و فداکاری سربازان شوروی بود که همه این آتش رو تا قبل از غروب خاموش کردن. این حمله تقریبا سه چهارم ساختمان های شهر رو نابود کرد.

حجم تخریب های ناشی از جنگ در این شهر بسیار بالا بود. طوری که بعد از پایان جنگ جهانی یک لیست شامل 15 شهر اولویت اول بازسازی توسط شوروی منتشر شد که مورمانسک هم در این لیست قرار گرفته بود.

مورمانسک بعد از جنگ

در زمان جنگ، مورمانسک به عنوان گذرگاه تسلیحات و سایر تجهیزاتی بود که از دیگر کشورهای متفقین وارد اتحاد جماهیر شوروی می شد. این مقاومت در چهلمین سالگرد پیروزی بر آلمان ها در تعیین رسمی مورمانسک به عنوان شهر قهرمان در 6 می 1985 گرامی داشته شد. در طول جنگ سرد هم مورمانسک مرکز فعالیت زیردریایی ها و یخ شکن های شوروی بود. حتی پس از انحلال اتحاد جماهیر شوروی، شهر نزدیک و پایگاه دریایی  سورومورک مقر ناوگان شمالی روسیه باقی ماند.

در سال 1974، یک مجسمه عظیم 35.5 متری به نام آلیوشا، که یک سرباز جنگ جهانی دوم شوروی رو به تصویر می کشد، بر روی پایه ای به ارتفاع 7 متر نصب شد. هتل قطب شمال در سال 1984 افتتاح شد و به بلندترین ساختمان بر فراز دایره قطب شمال تبدیل شد. ساختمانی که امروزه به نام هتل آزیموت مورمانسک شناخته میشه.

نوشته مورمانسک کجاست؟ تاریخ بزرگترین شهر جهان در بالاتر از مدار شمالگان اولین بار در گروه گردشگری قطار سیبری. پدیدار شد.